課程名稱:通用拼音音韻系統(cd版)
編授:dang hōng-zing
□韻母
a〔阿ㄚ〕 i〔醫ㄧ〕 u〔污ㄨ〕 e〔挨ㄝ〕 o〔烏ㄛ〕 or〔呵ㄜ〕
*m〔–姆〕 ng〔央〕
□聲母
b〔ㄅ〕 p〔ㄆ〕 bh〔*〕 m〔ㄇ〕
d〔ㄉ〕 t〔ㄊ〕 l〔ㄌ〕 n〔ㄋ〕
g〔ㄍ〕 k〔ㄎ〕 gh〔*〕 ng〔*〕
z〔ㄗ〕 c〔ㄘ〕 s〔ㄙ〕 r〔*〕
h〔ㄏ〕
□聲調
ba
bā ba bà bă bah bāh bah
.files/image001.gif)
聲母、韻母練習
|
韻母 |
a |
i |
u |
e |
o |
or |
|
聲母 |
||||||
|
b |
ba |
bi |
bu |
be |
bo |
bor |
|
p |
pa |
pi |
pu |
pe |
po |
por |
|
bh |
bha |
bhi |
bhu |
bhe |
bho |
bhor |
|
m |
ma |
mi |
mu |
me |
mo |
mor |
|
d |
da |
di |
du |
de |
do |
dor |
|
t |
ta |
ti |
tu |
te |
to |
tor |
|
l |
la |
li |
lu |
le |
lo |
lor |
|
n |
na |
ni |
nu |
ne |
no |
nor |
|
g |
ga |
gi |
gu |
ge |
go |
gor |
|
k |
ka |
ki |
ku |
ke |
ko |
kor |
|
gh |
gha |
ghi |
ghu |
ghe |
gho |
ghor |
|
ng |
nga |
ngi |
ngu |
nge |
ngo |
ngor |
|
z |
za |
zi |
zu |
ze |
zo |
zor |
|
c |
ca |
ci |
cu |
ce |
co |
cor |
|
s |
sa |
si |
su |
se |
so |
sor |
|
r |
ra |
ri |
ru |
re |
ro |
ror |
|
h |
ha |
hi |
hu |
he |
ho |
hor |
|
零聲母 |
a |
i |
u |
e |
o |
or |
□韻母(母音).聲母(子音)、聲調練習:
ka bà dĭ si gēh
跤、 飽、 池、 四、 隔
zē ge bòr go dōrh 坐、 嫁、 保、 姑、 桌
ba pa
bhì sŭ dah 豹、 拋、 美、 詞、 踏
gor kò ghŭ ho gāh 哥、 苦、 牛、 呼、 甲
zor cù rī dŏ seh 做、 取、 字、 圖、 踅
mŏ ni ngà dē beh 毛、 奶、 雅、 地、 白
pò bi hŏr hō bhāh 譜、 卑、 和、 雨、 肉
□複母音 10個
ai au ia iu ior iau ui ue ua uai
哀 歐
耶 優 腰 妖 威 鍋 娃
歪
ai zai gài băi kai 哀:知、改、排、慨
au cau dău gau dàu 歐:抄、投、夠、斗
ia sia zia hiā kiă 耶:賒、蔗、瓦、騎
iu ciu giŭ ziu
siū 優:秋、球、咒、岫
ior bior siòr giōr ziorh 腰:標、小、轎、石
iau ziau siau giàu diāu 妖:招、數、繳、調
ui hui gūi zùi dui 威:輝、櫃、水、對
ua gua cua sùa kūah 娃:歌、蔡、徙、闊
ue kue pue cūe gùe 鍋:詼、配、揣、粿.
uai guai mŭai guai 歪:乖、糜、怪
□鼻化母音 (n=nn; an =ann)
a─an
i─in e─en
o─on ai─ain
au─aun ia─ian iu─iun ua─uan ue─uen
uai─uain iau─iaun
*iun─ion (漳-泉) ui─uin (宜蘭腔)
an san gan dàn 衫、酵、膽。
in zin sin dĭn 晶、生、纏。
en gen zen bĕn 更、爭、平。
on on hòn gŏn 惡、好、鼾。
ain āin zàin hain 偝、指、幌。
aun ghāun(ngāu) làun(nàu) 藕、惱。
ian sian diàn giăn 聲、鼎、行。
iun giun siun ciūn 薑、箱、象。
uan guan suan hūan 官、山、岸。
uen bhŭen(mŭe) bhūen(mūe) 糜、妹。
uain guain hŭain 關、橫。
iaun iaun bhiāun(miāu) 喓、妙。
□聲化母音 2個
m ng
m ā-–(阿姆) m-tang (毋通)
ng diōng-ng(中央) ǹg –bhāng (向望)
□鼻音韻尾 3個
m (毋)
n (ㄣ) ng (央)
am an
ang im in ing
ong
庵 安 尪 音 因 英 翁
un
iam ian/en iang iong
uan uang
恩 閹 煙 殃 央 彎 嚾
am kam gàm càm 庵:堪、敢、慘
an zan hàn san
bān 安:曾、罕、散、辦
ang kang bhāng dang 尪:空、望、凍
im zim dĭm gīm sìm 音:唚、沈、妗、審
in zin gìn pin
sĭn 因:真、緊、聘、神
ing zing cing gìng dĭng 英:精、銃、景、廷
ong zong cong hŏng ghōng 翁:宗、創、縫、戇
un zun cun hŭn gūn 恩:尊、寸、雲、郡
iam ziam hiăm giam tiàm 閹:針、嫌、劍、悿
ian/en zian diān hiàn gian
煙:煎、電、顯、見
iang hiang ciang hiàng liăng 殃:香、唱、響、涼
iong ziong hiong giōng diŏng 央:章、向、共、重
uan zuan lūan hŭan guan 彎:專、亂、煩、罐
uang gūi-uāng-gūi-dòng 嚾:規嚾規黨
□台語的聲調
東 洞 棟 黨 同 毒 督 毒-
dong dōng dong dòng
dŏng
dok dōk dok
.files/image002.gif)
美麗大教堂:bhi lē dua
gàu dňg
滷卵有夠鹹:lo n¤g
u gàu giăm
冷靜背課文:ling
zīng bue kòr bhŭn
汝真有擋頭:li zīn u dòng taŭ
買三萬氣球:bhe sān bhan kì giŭ
□介紹聲調
【舒聲】
高平調(1):東(dong)55─華語的第1聲
中平調(7):洞(dōng)33─華語無即個調
低降調(3):棟(dong)22/21─華語無即個調
高降調(2):黨(dòng)53/51─華語的第4聲
上升調(5):同(dŏng)24─類似華語的第3聲
【促聲】
高入調(8):毒(dok)44─華語無入聲調
中入調(4):督(dōk)32/33─華語無入聲調
低入調(?):毒藥(dok)21/22─華語無入聲調
高平 中平 低降 高降 上升 高入 中入 低入
a ā a à ă ah āh ah
i ī
i ì ĭ ih īh ih
u ū u
ù
ŭ uh ūh uh
e ē e è ĕ eh ēh eh
o ō
o
ò
ŏ oh ōh oh
or ōr or
òr
ŏr orh ōrh orh
m
˜ m – m˘ mh ˜h mh
ng ¤g ng
ǹg ňg ngh ¤gh ngh
ba bā ba bà bă bah bāh bah
de
dē de dè dĕ deh dēh deh
gi
gī
gi gì gĭ gih gīh gih
zo
zō zo zò zŏ zoh zōh zoh
su sū su sù
sŭ suh sūh suh
hor hōr hor hòr
hŏr horh hōrh horh
te tē te tè tĕ teh tēh teh
ki
kī
ki kì kĭ kih kīh kih
co
cō co cò cŏ coh cōh coh
lu lū lu lù
lŭ luh lūh luh
por pōr por pòr
pŏr porh pōrh porh
•變調
高平 → 中平
kui→kūi-mňg (開門) su→sū-hū (師父)
hue→hūe-lùi (花蕊) zu→zū-bòr (珠寶)
中平 → 下降
b¤g→bng-tàng (飯桶) sī→si-hui (是非)
hō→ho-zùi (雨水) dē→de-lì (地理)
下降 → 高降
ki→kì-se (氣勢) bo→bò-si (布施)
ziau→ziàu-go (照顧) zing→zìng-hù (政府)
高降 → 高平
zàu→zau-lō (走路) hài→hai-ìng (海湧)
gòng→gong-ūe (講話) gìng→ging-sīk (景色)
上升 → 中平
dĕ→dē-suan (茶山) iŭ→iū-zùi (油水)
nĭ→nī-dāi (年代) giŭ→giū-zĭng (求情)
高入→下入
hak→hak-sing (學生) rit→rit-zì (日子)
ghueh→ghueh-niŭ (月娘) beh→beh-sīk (白色)
中入 → 高入
sīp→sip-ki (濕氣) bīt→bit-iù (筆友)
īt→it-miă(一名) giōk→giok-hue(菊花)
*例外* -h
-h中入 → 高降
gēh→gè(h)-ging(隔間) āh→à(h)-tău(鴨頭)
bēh→bè(h)-hue(八歲) dōrh→dòr(h)-dìng(桌頂)
□入聲調:
◇喉塞韻尾(陰入聲)
~h (喉塞音韻尾;束喉音韻尾)
◇塞音韻尾(陽入聲)
~m→ ~p (雙唇塞音)
~n→ ~t (舌尖塞音)
~ng→ ~k (舌根塞音)
■入聲韻尾 21個
ah ih iah iorh uh eh orh uah ueh
盒 ○ 頁 藥 ○ 狹 學 活 劃
ap ip iap
盒 ○ 葉
at it iat ut uat
○ 逸 閱 鷸 越
ak ik iok ok
○ 浴 育 ○
【入聲字綜合練習】(本調)
ah-āh(-ah) bian-ah(餅盒) di-āh(抵押)。 sah-bhāh(煠肉)
ih-īh(-ih) cùi-zih(喙舌) pain-zīh(歹摺) zih-ziam(舌尖)
iah-iāh(-iah)
hor-ziah(好食) zit-ziāh(一隻) ziah-sit(食食)
iorh-iōrh(-iorh) ziah-iorh(食藥) gin-iōrh(緊臆) iorh-càu(藥草)
uh- ūh(-uh) gi-duh(指突); mài-dūh(勿盹) duh-cau(突臭)
eh-ēh(-eh) siōn-eh(傷狹) zāi-ēh (災厄) eh-zīn-zin(狹zīn-zin)
orh-ōrh(-orh) diōng-orh(中學) ziok-ōrh(足僫*) orh-pàin(學歹)
uah-ūah(-uah) siōr-ruah(燒熱) siū-gūah(收割) ruah-tin(熱天)
ueh-ūeh(-ueh)
dua-ghueh(大月) sèn-gūeh(姓郭) ghueh-niŭ(月娘)
ip-īp(-ip) lian-sip(練習) hōng-sīp(風濕) sip-guan(習慣)
ap-āp(-ap) bian-ap(餅盒) kì-āp(氣壓) hap-zōk(合作)
iap-iāp(-iap) zap-liap(十粒) gor-ziāp(果汁) liap-zīk(粒積)
at-āt(-at)
beh-cat(白賊) iū-cāt(油漆) cat-tău(賊頭)
it-īt(-it) lau-sit(老實) siāu-sīt (消息) sit-zāi(實在)
iat-iāt(-iat) kau-siat(口舌) còng-siāt(創設) iat-ciù(拽手)
ut-ūt(-ut) lō
gut(路滑) bhà(h)-gūt
(肉骨) gut-dòr(滑倒)
uat-ūat(-uat) cu-huat(處罰) ōng-hūat(王法) huat-zĭn(罰錢)
ak-āk(-ak) dai-hak(大學) siōr-sùa-hāk(相紲蓄) hak-sing(學生)
ik-īk(-ik) suan-dik(選擇) lo-dīk(路竹) dik-rĭn(敵人)
iok-iōk(-iok)
giat-giok(結局) beh-giōk(白菊) giok-bhīn(局面)
ok-ōk(-ok) bhīn-zok(民族) gāng-zōk(工作) zok-gŭn(族群)
■台灣俗語 (標自然調)
zit gī càu, zit
diam lō
ziah gue zì bài ciu
tău
sè kang m bò, dua kang giòr kò
pain
lŏr lui gò, pain ang lui bhò.
ghŭ sàn
bhōr lat, lăng san beh cat
se han tau bhan bu, dua han tau kan ghu
細漢偷挽匏,大漢偷牽牛
sior lion ziah
u cun, sior cion ziah bhor hun
相讓食有伸,相搶食無份
ga hor bhan su hing, ga cau bhan se ging
家和萬事興,家吵萬世窮
bhak
ziu kuan gue, ka dah diorh hue.
目珠看粿,跤踏著火。
sing go bak do, ziah go bu zo.
先顧腹肚,才顧佛祖。
ōng-lăi
sī-gue
ōng-lăi
ghīng-ghìng zīn-hor-ziah,
sī
gue iā-zì zi-cùi-da,
ziah
gīn-zior bhōr bè(h)-pŭe,
sit zāi u ian zīn-ciòr-kue
dāi-ŭan
dāi-ŭan dāi-ŭan ghua ài lì
sì
ge ciōng bhuan
rīn-zīng-bhī.
lāng-lăng
di zia zīn hūan-hì
tiān-tian
gùe diorh hor rit zì
ō-o beh-beh
ā-hiong tāu-mňg ŏ-ō-o
ā-lĭng cùi-kì bĕh-beh-beh
ā-gi cùi-dŭn
ăng-āng-ăng
ā-din bhak-ziu dŭa-dua-dūa
cù-ziau-à厝鳥仔/郭美逢 〔留傘調〕
cù-ziàu•sè ziāh• zīn go zui
cù gāk•but sĭ• hiòr zit dui
zit gī
cui-à• gong bhōr tĭng
tiàu lāi tiàu ki• siong ài cìng
(lan zòr hue kùan
gōng gìng) (kìng m kìng)
cù-ziàu•sè tău• īn
sīn ku
kūi cui•siong ài liam sī sŭ
gūi rit•cīng ĭng• bhōr hūan lòr
siong ài dùa
di dāi ūan dòr
(lan zòr hue kì
cit/tit-tŏr) (hòr m hòr)
厝鳥細隻真古錐,厝角不時歇一堆,一吱喙仔講無停,跳來跳去上愛筅。(咱作伙看光景)(肯毋肯!)
厝鳥細頭圓身軀,開喙上愛唸詩詞,規日清閒無煩惱,上愛蹛佇台灣島。(咱作伙去cit迌)(好毋好!)
zit liap t¤g-a-suan
zit dè t¤g-à•zit liap suan
zit zià(h)
gau-hiā•gā-di buan
dua liap
gūan gor(h) sè liap
gūan
bhe dàng
būan zau zit liap suan
zit
dè t¤g-à•zit liap suan
zit din gau-hiā•zòr-hue buan
būan lāi
būan ki•bhe gō duan
būan
zau zit liap t¤g-a-suan
一粒糖仔山
一塊糖仔一粒山,一隻狗蟻家己搬,大粒汗擱細粒汗,袂當搬走即粒山。
一塊糖仔一粒山,一陣狗蟻作伙搬,搬來搬去袂孤單,搬走一粒糖仔山
pà-bian
zit zià gau-hiā cue mih giān
cue diorh
zit dè biàn
būan
bhe giăn
giòr bīng-iù zòr-hue buan
gau-hiā gau-hiā siong pà-bian
〞ài bian
ziah e iăn〞
扑拚/一隻狗蟻揣物件,揣著一塊餅,搬袂行,叫朋友作伙搬。狗蟻狗蟻上扑拚,〞愛拚才會贏〞。
gau-hiā
gau-hiā gau-hiā ghāu bè giā
gut-lat zor kiam-kiām-a ziah
m giān
sĭn,m giān
gùi
siong giān
hōng-tai zòr dua-zùi
蚼蟻/蚼蟻蚼蟻爻bè崎,搰力做儉儉仔食,毋驚神,毋驚鬼;上驚風颱做大水。
【黃梅調】
元日ghūan rit 王安石ōng-ān-sik
bok
diōk•sīng diong•it
sùe dŭ
cūn
hong•sòng lùan•rip dō so
ciān bhŭn•bhan
hō•dōng dōng rit
zong
ba sīn tŏr•huan giu hŭ
爆竹聲中一歲除,春風送暖入屠蘇。千門萬戶曈曈日,總把新桃換舊符。