課程名稱:通用拼音音韻系統(cd版)

編授:dang hōng-zing 

□韻母

a〔阿ㄚ〕 i〔醫ㄧ〕  u〔污ㄨ〕 e〔挨ㄝ〕 o〔烏ㄛ〕    or〔呵ㄜ〕

*m〔–姆〕   ng〔央〕

□聲母

b〔ㄅ〕         p〔ㄆ〕         bh〔*〕       m〔ㄇ〕

d〔ㄉ〕         t〔ㄊ〕          l〔ㄌ〕          n〔ㄋ〕

g〔ㄍ〕         k〔ㄎ〕         gh〔*〕       ng〔*〕

z〔ㄗ〕          c〔ㄘ〕         s〔ㄙ〕          r〔*〕 

h〔ㄏ〕

□聲調

ba     bā     ba    bà   bă     bah  bāh  bah

 

 



聲母、韻母練習

韻母

a

i

u

e

o

or

聲母

b

ba

bi

bu

be

bo

bor

p

pa

pi

pu

pe

po

por

bh

bha

bhi

bhu

bhe

bho

bhor

m

ma

mi

mu

me

mo

mor

d

da

di

du

de

do

dor

t

ta

ti

tu

te

to

tor

l

la

li

lu

le

lo

lor

n

na

ni

nu

ne

no

nor

g

ga

gi

gu

ge

go

gor

k

ka

ki

ku

ke

ko

kor

gh

gha

ghi

ghu

ghe

gho

ghor

ng

nga

ngi

ngu

nge

ngo

ngor

z

za

zi

zu

ze

zo

zor

c

ca

ci

cu

ce

co

cor

s

sa

si

su

se

so

sor

r

ra

ri

ru

re

ro

ror

h

ha

hi

hu

he

ho

hor

零聲母

a

i

u

e

o

or

□韻母(母音).聲母(子音)、聲調練習:

ka  bà  dĭ  si  gēh                        跤、 飽、 池、 四、 隔

zē  ge  bòr  go  dōrh                      坐、 嫁、 保、 姑、 桌

ba  pa  bhì  sŭ  dah                  豹、 拋、 美、 詞、 踏

gor  kò  ghŭ  ho  gāh                   哥、 苦、 牛、 呼、 甲

zor  cù  rī  dŏ  seh                        做、 取、 字、 圖、 踅

mŏ  ni  ngà  dē  beh                   毛、 奶、 雅、 地、 白

pò  bi  hŏr  hō  bhāh                     譜、 卑、 和、 雨、 肉


□複母音 10個 

ai  au  ia  iu  ior  iau  ui  ue  ua  uai

哀   歐    耶   優    腰    妖    威    鍋   娃    歪

ai     zai  gài  băi  kai                哀:知、改、排、慨

au     cau  dău  gau  dàu           歐:抄、投、夠、斗

ia     sia  zia  hiā  kiă                 耶:賒、蔗、瓦、騎

iu    ciu  giŭ  ziu  siū              優:秋、球、咒、岫

ior  bior  siòr  giōr  ziorh       腰:標、小、轎、石

iau  ziau  siau  giàu  diāu        妖:招、數、繳、調

ui    hui  gūi  zùi  dui              威:輝、櫃、水、對

ua    gua  cua  sùa  kūah         娃:歌、蔡、徙、闊

ue    kue  pue  cūe  gùe            鍋:詼、配、揣、粿.

uai  guai  mŭai  guai           歪:乖、糜、怪

 


□鼻化母音 (n=nn;  an =ann)

a─an   i─in   e─en   o─on    ai─ain 

au─aun  ia─ian   iu─iun   ua─uan   ue─uen

uai─uain   iau─iaun

*iun─ion (漳-泉)  ui─uin (宜蘭腔)  

an       san  gan  dàn                  衫、酵、膽。

in        zin  sin  dĭn                    晶、生、纏。

en       gen  zen  bĕn                  更、爭、平。

on       on  hòn  gŏn                  惡、好、鼾。

ain      āin  zàin  hain                 偝、指、幌。

aun     ghāun(ngāu)  làun(nàu)             藕、惱。

ian      sian  diàn        giăn                聲、鼎、行。

iun     giun  siun  ciūn              薑、箱、象。

uan     guan  suan   hūan                        官、山、岸。

uen     bhŭen(mŭe)  bhūen(mūe)  糜、妹。

uain    guain  hŭain                     關、橫。

iaun    iaun  bhiāun(miāu)           喓、妙。

 


□聲化母音 2個

m     ng

m            ā-–(阿姆)       m-tang (毋通)

ng           diōng-ng(中央)   ǹg –bhāng (向望)

□鼻音韻尾 3個

m (毋)    n (ㄣ)    ng (央)

am   an   ang   im   in   ing   ong

庵    安    尪      音    因   英     翁

un   iam   ian/en   iang   iong   uan   uang

恩    閹     煙        殃      央      彎     嚾

am          kam  gàm  càm                               庵:堪、敢、慘

an         zan  hàn  san  bān                       安:曾、罕、散、辦

ang        kang  bhāng  dang                           尪:空、望、凍

im           zim  dĭm  gīm  sìm                      音:唚、沈、妗、審

in            zin  gìn  pin  sĭn                          因:真、緊、聘、神

ing          zing  cing  gìng  dĭng                    英:精、銃、景、廷

ong         zong  cong  hŏng  ghōng              翁:宗、創、縫、戇

un           zun  cun  hŭn  gūn                        恩:尊、寸、雲、郡

iam         ziam  hiăm  giam  tiàm                 閹:針、嫌、劍、悿

ian/en      zian  diān  hiàn  gian            煙:煎、電、顯、見

iang        hiang  ciang  hiàng  liăng       殃:香、唱、響、涼

iong        ziong  hiong  giōng  diŏng      央:章、向、共、重

uan         zuan  lūan  hŭan  guan               彎:專、亂、煩、罐

uang       gūi-uāng-gūi-dòng                             嚾:規嚾規黨

 


□台語的聲調

東     洞    棟    黨    同      毒    督    毒-

dong   dōng   dong   dòng   dŏng     dok   dōk    dok

 

 

 


美麗大教堂:bhi  lē  dua  gàu  dňg

滷卵有夠鹹:lo  n¤g  u  gàu  giăm

冷靜背課文:ling  zīng  bue  kòr  bhŭn

汝真有擋頭:li  zīn  u  dòng  taŭ

買三萬氣球:bhe  sān  bhan  kì  giŭ

□介紹聲調

【舒聲】

高平調(1):東(dong)55─華語的第1聲       

中平調(7):洞(dōng)33─華語無即個調

低降調(3):棟(dong)22/21─華語無即個調    

高降調(2):黨(dòng)53/51─華語的第4聲

上升調(5):同(dŏng)24─類似華語的第3聲

【促聲】

高入調(8):毒(dok)44─華語無入聲調     

中入調(4):督(dōk)32/33─華語無入聲調

低入調(?):毒藥(dok)21/22─華語無入聲調


高平   中平   低降   高降   上升      高入   中入   低入

a        ā        a        à        ă             ah      āh      ah

i         ī        i         ì         ĭ                ih       īh       ih

u        ū        u       ù        ŭ             uh      ūh      uh

e       ē       e        è       ĕ               eh      ēh       eh

o       ō        o       ò       ŏ             oh      ōh      oh

or      ōr      or      òr      ŏr              orh     ōrh     orh

m       ˜       m       –       m˘           mh     ˜h     mh

ng        ¤g        ng       ǹg        ňg             ngh     ¤gh     ngh

ba      bā      ba      bà      bă           bah    bāh    bah

de     dē     de      dè     dĕ             deh    dēh     deh

gi       gī      gi       gì       gĭ              gih      gīh      gih

zo     zō      zo     zò     zŏ            zoh    zōh     zoh

su       sū       su     sù      sŭ            suh     sūh     suh

hor    hōr    hor    hòr    hŏr            horh   hōrh   horh

te      tē      te       tè      tĕ              teh      tēh      teh

ki       kī      ki       kì       kĭ              kih     kīh      kih

co     cō      co     cò     cŏ            coh     cōh     coh

lu       lū       lu      lù      lŭ            luh     lūh      luh

por    pōr    por    pòr    pŏr            porh   pōrh   porh


•變調

高平 → 中平

kui→kūi-mňg (開門)                       su→sū-hū (師父)

hue→hūe-lùi (花蕊)                        zu→zū-bòr (珠寶)

中平 → 下降

b¤g→bng-tàng (飯桶)                     sī→si-hui (是非)

hō→ho-zùi (雨水)                          dē→de-lì (地理)

下降 → 高降

ki→kì-se (氣勢)                             bo→bò-si (布施)

ziau→ziàu-go (照顧)                      zing→zìng-hù (政府)

高降 → 高平

zàu→zau-lō (走路)                         hài→hai-ìng (海湧)

gòng→gong-ūe (講話)                    gìng→ging-sīk (景色)

上升 → 中平 

dĕ→dē-suan (茶山)                         iŭ→iū-zùi (油水)

nĭ→nī-dāi (年代)                            giŭ→giū-zĭng (求情)

高入→下入 

hak→hak-sing (學生)                     rit→rit-zì (日子)

ghueh→ghueh-niŭ (月娘)               beh→beh-sīk (白色)

中入 → 高入 

sīp→sip-ki (濕氣)                          bīt→bit-iù (筆友)

īt→it-miă(一名)                              giōk→giok-hue(菊花)

*例外* -h

-h中入 → 高降 

gēh→gè(h)-ging(隔間)                    āh→à(h)-tău(鴨頭)

bēh→bè(h)-hue(八歲)                    dōrh→dòr(h)-dìng(桌頂)


□入聲調:

◇喉塞韻尾(陰入聲)

~h (喉塞音韻尾;束喉音韻尾)

◇塞音韻尾(陽入聲)

~m→ ~p (雙唇塞音)     

~n→ ~t (舌尖塞音)

~ng→ ~k (舌根塞音)

 

■入聲韻尾 21個

ah       ih        iah      iorh    uh       eh        orh      uah  ueh

盒    ○       頁      藥       ○       狹       學       活   劃

ap       ip      iap

盒       ○       葉

at        it         iat       ut        uat

○       逸       閱       鷸       越

ak       ik        iok     ok

○       浴       育       ○

 


【入聲字綜合練習】(本調)

ah-āh(-ah)              bian-ah(餅盒)         di-āh(抵押)。         sah-bhāh(煠肉)

ih-īh(-ih)                 cùi-zih(喙舌)          pain-zīh(歹摺)         zih-ziam(舌尖)

iah-iāh(-iah)          hor-ziah(好食)        zit-ziāh(一隻)         ziah-sit(食食)

iorh-iōrh(-iorh)       ziah-iorh(食藥)      gin-iōrh(緊臆)         iorh-càu(藥草)

uh-   ūh(-uh)            gi-duh(指突);       mài-dūh(勿盹)        duh-cau(突臭)

eh-ēh(-eh)              siōn-eh(傷狹)                 zāi-ēh (災厄)          eh-zīn-zin(狹zīn-zin)

orh-ōrh(-orh)          diōng-orh(中學)      ziok-ōrh(足僫*)      orh-pàin(學歹)

uah-ūah(-uah) siōr-ruah(燒熱)       siū-gūah(收割)        ruah-tin(熱天)

ueh-ūeh(-ueh)       dua-ghueh(大月)    sèn-gūeh(姓郭)        ghueh-niŭ(月娘)

ip-īp(-ip)                 lian-sip(練習)        hōng-sīp(風濕)       sip-guan(習慣)

ap-āp(-ap)              bian-ap(餅盒)         kì-āp(氣壓)             hap-zōk(合作)

iap-iāp(-iap)           zap-liap(十粒)       gor-ziāp(果汁)        liap-zīk(粒積)

at-āt(-at)               beh-cat(白賊)        iū-cāt(油漆)            cat-tău(賊頭)

it-īt(-it)                   lau-sit(老實)           siāu-sīt    (消息)     sit-zāi(實在)

iat-iāt(-iat)             kau-siat(口舌)                còng-siāt(創設)       iat-ciù(拽手)

ut-ūt(-ut)                        lō gut(路滑)            bhà(h)-gūt (肉骨)    gut-dòr(滑倒)

uat-ūat(-uat)          cu-huat(處罰)         ōng-hūat(王法)       huat-zĭn(罰錢)

ak-āk(-ak)              dai-hak(大學)        siōr-sùa-hāk(相紲蓄) hak-sing(學生)

ik-īk(-ik)                 suan-dik(選擇)      lo-dīk(路竹)            dik-rĭn(敵人)

iok-iōk(-iok)          giat-giok(結局)      beh-giōk(白菊)       giok-bhīn(局面)

ok-ōk(-ok)              bhīn-zok(民族)      gāng-zōk(工作)      zok-gŭn(族群)


 

■台灣俗語 (標自然調)

zit gī càu,  zit diam lō                     

ziah gue zì  bài ciu tău                    

sè kang  m bò,  dua kang  giòr kò    

pain lŏr  lui gò,  pain ang  lui bhò.

ghŭ  sàn  bhōr lat,  lăng  san  beh cat

se han  tau bhan bu,  dua han  tau kan ghu

細漢偷挽匏,大漢偷牽牛

sior lion  ziah u cun,  sior cion  ziah bhor hun

相讓食有伸,相搶食無份

ga hor  bhan su hing,  ga cau  bhan se ging

家和萬事興,家吵萬世窮

bhak ziu  kuan gue,  ka  dah diorh hue.

 目珠看粿,跤踏著火。

sing go bak do,  ziah go bu zo.

先顧腹肚,才顧佛祖。

 

ōng-lăi  sī-gue

ōng-lăi  ghīng-ghìng  zīn-hor-ziah,  

sī gue  iā-zì  zi-cùi-da,             

ziah gīn-zior  bhōr bè(h)-pŭe,                  

sit zāi  u ian zīn-ciòr-kue                  

dāi-ŭan

dāi-ŭan  dāi-ŭan  ghua ài lì                

sì ge  ciōng bhuan rīn-zīng-bhī.         

lāng-lăng  di zia  zīn hūan-hì                    

tiān-tian  gùe diorh hor rit zì              

 

ō-o beh-beh                         

ā-hiong  tāu-mňg  ŏ-ō-o                     

ā-lĭng  cùi-kì  bĕh-beh-beh           

ā-gi  cùi-dŭn  ăng-āng-ăng            

ā-din  bhak-ziu  dŭa-dua-dūa       

 

cù-ziau-à厝鳥仔/郭美逢    〔留傘調〕

cù-ziàu•sè ziāh• zīn go zui

cù gāk•but sĭ• hiòr zit dui

zit gī cui-à• gong bhōr tĭng

tiàu lāi tiàu ki• siong ài cìng

(lan zòr hue kùan gōng gìng)  (kìng m kìng)

cù-ziàu•sè tău• īn sīn ku

kūi cui•siong ài liam sī sŭ

gūi rit•cīng ĭng• bhōr hūan lòr

siong ài dùa di dāi ūan dòr

(lan zòr hue kì cit/tit-tŏr)  (hòr m hòr)

厝鳥細隻真古錐,厝角不時歇一堆,一吱喙仔講無停,跳來跳去上愛筅。(咱作伙看光景)(肯毋肯!)

厝鳥細頭圓身軀,開喙上愛唸詩詞,規日清閒無煩惱,上愛蹛佇台灣島。(咱作伙去cit迌)(好毋好!)

 


zit liap t¤g-a-suan

zit dè t¤g-à•zit liap suan

zit zià(h) gau-hiā•gā-di buan

dua liap gūan  gor(h) sè liap gūan

bhe dàng būan zau zit liap suan

zit dè t¤g-à•zit liap suan

zit din gau-hiā•zòr-hue buan

būan lāi būan ki•bhe gō duan

būan zau zit liap t¤g-a-suan

一粒糖仔山

一塊糖仔一粒山,一隻狗蟻家己搬,大粒汗擱細粒汗,袂當搬走即粒山。

一塊糖仔一粒山,一陣狗蟻作伙搬,搬來搬去袂孤單,搬走一粒糖仔山

 

pà-bian

zit zià gau-hiā  cue mih giān

cue diorh zit dè biàn

būan bhe giăn

giòr bīng-iù  zòr-hue buan

gau-hiā  gau-hiā  siong pà-bian

〞ài bian  ziah e iăn〞

扑拚/一隻狗蟻揣物件,揣著一塊餅,搬袂行,叫朋友作伙搬。狗蟻狗蟻上扑拚,〞愛拚才會贏〞。

 

gau-hiā

gau-hiā  gau-hiā  ghāu bè giā

gut-lat zor  kiam-kiām-a ziah

m giān sĭn,m giān gùi

siong giān hōng-tai  zòr dua-zùi

蚼蟻/蚼蟻蚼蟻爻bè崎,搰力做儉儉仔食,毋驚神,毋驚鬼;上驚風颱做大水。


【黃梅調】

元日ghūan rit       王安石ōng-ān-sik

bok diōk•sīng diong•it sùe dŭ  

cūn hong•sòng lùan•rip dō so  

ciān bhŭn•bhan hō•dōng dōng rit

zong ba sīn tŏr•huan giu hŭ  

爆竹聲中一歲除,春風送暖入屠蘇。千門萬戶曈曈日,總把新桃換舊符。