課程名稱:音韻系統與拼音練習

Dang Hōng-Zing  (董峰政)  2003.09.21

•何謂羅馬拼音

•何謂甲式、乙式拼音(歐規、美規)

•教羅與台語拼音(tlpa)比較

•通用拼音與漢語拼音比較

•通用拼音的精神

易教易學:台語/國語/客語/英語

gam-siā  / găn-siè  /gàm-cia  /thank you

dōr-siā  / duo-siè  /do-cia  /thank you

pàu-dĕ  /pàu-că  /pau-ca  / make tea

niau-cù  /lăo-shŭ  /lo-cù  / mouse

sor-sĭ  /sò-sìi  /suŏ-chíh / key

 

•通用拼音的符號

(1)聲母:b  p  bh  m  /d  t  l  n  /g  k  gh  ng  /z  c  s  r  h 

(2)韻母:a  i  u  e  o  or  /m  ng

(3)鼻化母音:an  in  un  en  on 

(4)鼻音韻尾:-m  -n  -ng 

(5)塞音(入聲)韻尾:-h  -p  -t  -k

(6)聲調:a  ā  a  à  ă    ah(ap…)  āh(āp…)  ah(ap…)     

舒聲:a(高平)  ā(中平)  a (下降/平)  à(高降)  ă  (上升)

促聲:ah(高入)  āh(中入)   ah(下入)

(7)變調:

舒聲:高平→中平(a→ā);中平→下降(ā→a);下降→高降(a→à);
高降→高平(à→a);上升→中平(ă→ā)。
*北部音:上升→下降(ă→a )

促聲:促聲( -p、-t、-k、-h ):高入→下入(ap→ap);中入→高入(āp→ap)

*例外:促聲(-h ):中入→高降(āh→à)

•傳統聲調序號:a(a1)  ā(a7)  a(a3)  à(a2)  ă(a5) 
ah(ah8) 
ā
h(ah4)  ah(?)


課程名稱:音韻系統與拼音

□韻母

a〔阿ㄚ〕 i〔醫ㄧ〕  u〔污ㄨ〕 e〔挨ㄝ〕 o〔烏ㄛ〕    or〔呵ㄜ〕

*聲化母音:*m〔–姆〕   ng〔央〕

□聲母

b〔ㄅ〕          p〔ㄆ〕          bh〔*〕        m〔ㄇ〕

d〔ㄉ〕          t〔ㄊ〕           l〔ㄌ〕           n〔ㄋ〕

g〔ㄍ〕          k〔ㄎ〕          gh〔*〕        ng〔*〕

z〔ㄗ〕          c〔ㄘ〕          s〔ㄙ〕          r〔*〕 

h〔ㄏ〕

*m=bhn         n=l n           ng=ghn

□聲調

ba     bā     ba    bà   bă     bah  bāh  bah

 

 

 


聲母、韻母練習

韻母

a

i

u

e

o

or

聲母

b

ba

bi

bu

be

bo

bor

p

pa

pi

pu

pe

po

por

bh

bha

bhi

bhu

bhe

bho

bhor

m

ma

mi

mu

me

mo

mor

d

da

di

du

de

do

dor

t

ta

ti

tu

te

to

tor

l

la

li

lu

le

lo

lor

n

na

ni

nu

ne

no

nor

g

ga

gi

gu

ge

go

gor

k

ka

ki

ku

ke

ko

kor

gh

gha

ghi

ghu

ghe

gho

ghor

ng

nga

ngi

ngu

nge

ngo

ngor

z

za

zi

zu

ze

zo

zor

c

ca

ci

cu

ce

co

cor

s

sa

si

su

se

so

sor

r

ra

ri

ru

re

ro

ror

h

ha

hi

hu

he

ho

hor

零聲母

a

i

u

e

o

or

□韻母(母音).聲母(子音)、聲調練習:

ga  bà  dĭ  si  gēh                      佳、 飽、 池、 四、 隔

zē  ge  bòr  go  dōrh                     坐、 嫁、 保、 姑、 桌

ba  pa  bhì  sŭ  dah               豹、 拋、 美、 詞、 踏

gor  kò  ghŭ  ho  gāh                   哥、 苦、 牛、 呼、 甲

zor  cù  rī  dŏ  sēh                      做、 取、 字、 圖、 雪

mŏ  ni  ngà  dē  beh                  毛、 奶、 雅、 地、 白

pò  bi  hŏr  hō  bhāh                    譜、 卑、 和、 雨、 肉


□複母音 10個 

ai  au  ia  iu  ior  iau  ui  ue  ua  uai

哀   歐    耶   優    腰    妖    威    鍋      娃    歪

ai    zai  gài  băi  kai                  哀:知、改、排、慨

au    cau  dău  gau  dàu        歐:抄、投、夠、斗

ia    sia  zia  hiā  kiă             耶:賒、蔗、瓦、騎

iu    ciu  giŭ  ziu  siū               優:秋、球、咒、岫

ior  bior  siòr  giōr  ziorh         腰:標、小、轎、石

iau  ziau  siau  giàu  diāu         妖:招、數、繳、調

ui    hui  gūi  zùi  dui                 威:輝、櫃、水、對

ua    gua  cua  sùa  kūah           娃:歌、蔡、徙、闊

ue    kue  pue  cūe  gùe               鍋:詼、配、揣、粿.

uai  guai  mŭai  guai            歪:乖、糜、怪

□鼻化母音 ( nn=n;  ann=an)

an   in   en   on   ain  aun    ian   iun   uan   uen

uain   iaun           *iun─ion (漳-泉)  ui─uin (宜蘭腔)  

an       san  gan  dàn              衫、酵、膽。

in        zin  sin  dĭn                       晶、生、纏。

en        gen  zen  bĕn                     更、爭、平。

on       on  hòn  gŏn                    惡、好、鼾。

ain      āin  zàin  hain             偝、指、幌。

aun     ghāun(ngāu)  làun(nàu)        藕、惱。

ian      sian  diàn  giăn                 聲、鼎、行。

iun     giun  siun  ciūn                 薑、箱、象。

uan     guan  suan   hūan                 官、山、岸。

uen     bhŭen(mŭe)  bhūen(mūe)     糜、妹。

uain    guain  hŭain                        關、橫。

iaun    iaun  bhiāun(miāu)             喓、妙。

□鼻音韻尾 3個

-m (毋)    -n (ㄣ)    -ng (央)

am   an   ang   im   in   ing   ong

庵    安    尪      音    因   英     翁

un   iam   ian/en   iang   iong   uan   uang

恩    閹     煙        殃      央      彎     嚾

am                kam  gàm  càm                         庵:堪、敢、慘

an         zan  hàn  san  bān                  安:曾、罕、散、辦

ang        kang  bhāng  dang                    尪:空、望、凍

im            zim  dĭm  gīm  sìm               音:唚、沈、妗、審

in             zin  gìn  pin  sĭn                    因:真、緊、聘、神

ing           zing  cing  gìng  dĭng              英:精、銃、景、廷

ong          zong  cong  hŏng  ghōng         翁:宗、創、縫、戇

un            zun  cun  hŭn  gūn                   恩:尊、寸、雲、郡

iam          ziam  hiăm  giam  tiàm       閹:針、嫌、劍、悿

ian/en           zian  diān  hiàn  gian         煙:煎、電、顯、見

iang         hiang  ciang  hiàng  liăng   殃:香、唱、響、涼

iong        ziong  hiong  giōng  diŏng 央:章、向、共、重

uan         zuan  lūan  hŭan  guan           彎:專、亂、煩、罐

uang       uāng-dòng                                 嚾:嚾黨

□塞音韻尾(入聲調):

~p (雙唇塞音韻尾):iap(葉);āp(壓)。

~t (舌尖塞音韻尾):dat(達);āt(遏)。

~k (舌根塞音韻尾):sik(熟);āk(沃)。

~h (束喉音塞音韻尾):orh(學);āh(鴨)。

 

■入聲韻尾 21個

 

-h:ah(盒)          ih                iah(頁)            iorh(藥)         uh(○)          

eh(狹)          orh(學)          uah(活)               ueh(劃)

-p:ap(盒)          ip(īp挹)       iap(葉)

-t:at(āt楬)         it(逸)                   iat(閱)           ut(鷸)            uat(越)   

-k:ak(āk沃)       ik(浴)            iok(育)         ok(ōk屋)

 


【綜合練習】(本調)

ah-āh(-ah)                     bian-ah(餅盒)             di-āh(抵押)。

ih-īh(-ih)                       cùi-zih(喙舌)            pain-zīh(歹摺)

iah-iāh(-iah)                 hor-ziah(好食)          zit-ziāh(一隻)。

iorh-iōrh(-iorh)            ziah-iorh(食藥)         gin-iōrh(緊臆)。

uh- ūh(-uh)                          gi-duh(指突);         mài-dūh(勿盹)

eh-ēh(-eh)                     siōn-eh(傷狹)           zāi-ēh (災厄)

orh-ōrh(-orh)                diōng-orh(中學)       ziok-ōrh(足僫*)

uah-ūah(-uah)               siōr-ruah(燒熱)           siū-gūah(收割)

ueh-ūeh(-ueh)              dua-ghueh(大月)     sèn-gūeh(姓郭)

ip-īp(-ip)                       lian-sip(練習)          hōng-sīp(風濕)

ap-āp(-ap)                     bian-ap(餅盒)               kì-āp(氣壓)

iap-iāp(-iap)                  zap-liap(十粒)         gor-ziāp(果汁)

at-āt(-at)                       beh-cat(白賊)           iū-cāt(油漆)

it-īt(-it)                                lau-sit(老實)                   siāu-sīt (消息)

iat-iāt(-iat)                    hōr-giat(豪傑)          sūn-giāt(純潔)

ut-ūt(-ut)                       lō gut(路滑)             bhà-gūt (肉骨)

uat-ūat(-uat)                 cu-huat(處罰)           ōng-hūat(王法)

ak-āk(-ak)                     dai-hak(大學)          siōr-sùa-hāk(相紲蓄)

ik-īk(-ik)                       suan-dik(選擇)        lo-dīk(路竹)

iok-iōk(-iok)                giat-giok(結局)        beh-giōk(白菊)

ok-ōk(-ok)                    bhīn-zok(民族) gāng-zōk(工作)


□聲調進階

東      洞     棟     黨    同      毒    督   

dong   dōng   dong   dòng  dŏng    dok  dōk  

 

 

 

 


美麗大教堂:bhi  lē  dua  gàu  dňg

滷卵有夠鹹:lo  n¤g  u  gàu  giăm

冷靜背課文:ling  zīng  bue  kòr  bhŭn

汝真有擋頭:li  zīn  u  dòng  taŭ

買三萬氣球:bhe  sān  bhan  kì  giŭ

.介紹聲調

高平調(1):東(dong)─華語的第1聲        

中平調(7):洞(dōng)─華語無即個調

下平/降調(3):棟(dong)─華語無即個調     

高降調(2):黨(dòng)─華語的第4聲

上升調(5):同(dŏng)─類似華語的第3聲

高入調(8):毒(dok)─華語無入聲調     

中入調(4):督(dōk)─華語無入聲調

下入調(?):學生(hak)─華語無入聲調


【聲調練習】

a  ā  a  à  ă   ah   āh  ah                     (阿;也;啞;仔;□。盒;鴨)

ba  bā  ba  bà  bă   bah  bāh  bah       (笆;罷;豹;飽;爸。□;百)

ca  cā  ca  cà  că   cah  cāh  cah (差;□;□;吵;柴。□;插)

da  dā  da  dà  dă   dah  dāh  dah       (礁;□;罩;□;□。踏;搭)

e  ē  e  è  ĕ   eh  ēh  eh                       (挨;會;裔;矮;鞋。狹;厄)

ge  gē  ge  gè  gĕ   geh  gēh  geh (雞;下;嫁;假;枷。扴;隔)

he  hē  he  hè  hĕ   heh  hēh  heh (奚;係;貨;火;蝦。□;嚇)

i  ī  i  ì  ĭ   ik  īk  ik                             (醫;易;意;椅;姨。譯;億)

ki  kī  ki  kì  kĭ   kik  kīk  kik              (欺;柿;去;齒;疧。□;曲)

li  lī  li  lì  lĭ   lik  līk  lik                        (哩;吏;剺;汝;離。歷;慄)

mi  mī  mi  mì  mĭ   mih  mīh  mih (糜;麵;□;□;棉。物;□)

ni  nī  ni  nì  nĭ   nih  nīh  nih         (拈;莉;□;染;年。□;瞬)

o  ō  o  ò  ŏ   ok  ōk  ok                    (烏;芋;喔;挖;湖。□;惡)

po  pō  po  pò  pŏ   pok  pōk  pok    (鋪;簿;舖;譜;扶。噗;博)

ri  rī  ri  rì  rĭ   rih  rīh  rih                     (□;字;□;子;兒。□;□)

so  sō  so  sò  sŏ   sok  sōk  sok        (酥;□;訴;所;□。□;束)

to  tō  to  tò  tŏ   tok  tōk  tok            (偷;□;兔;土;塗。讀;託)

u  ū  u  ù  ŭ   ut  ūt  ut                 (污;有;焐;雨;餘。鷸;鬱)

zu  zū  zu  zù  zŭ  zut  zūt  zut               (珠;住;注;煮;慈。秫;卒)

or  ōr  or  òr  ŏr   orh  ōrh  orh           (窩;□;奧;襖;蚵。學;噁)

bhor  bhōr  bhor  bhòr  bhŏr   bhorh  bhōrh  bhorh     (□;磨;□;母;無。□;□)

ghor  ghōr  ghor  ghòr  ghŏr   ghorh  ghōrh  ghorh     (□;餓;□;□;鵝。□;□)

nge  ngē  nge  ngè  ngĕ   ngeh  ngēh  ngeh   (□;硬;□;雅;□。挾;莢)

am  ām  am  àm  ăm   ap  āp  ap        (庵;頷;暗;泔;涵。盒;壓)

an  ān  an  àn  ăn   at  āt  at                (安;限;案;俺;絚。□;楬)

ang  āng  ang  àng  ăng   ak  āk  ak     (翁;□;甕;聬;紅。□;沃)


•變調

高平 → 中平 (1 → 7)

kui→kūi-mňg (開門)                        su→sū-hū (師父)

hue→hūe-lùi (花蕊)                 zu→zū-bòr (珠寶)

中平 → 下降 (7 → 3)

b¤g→bng-tàng (飯桶)                 sī→si-hui (是非)

hō→ho-zùi (雨水)                               dē→de-lì (地理)

下降 → 高降 (3 → 2)

ki→kì-se (氣勢)                                 bo→bò-si (布施)

ziau→ziàu-go (照顧)                           zing→zìng-hù (政府)

高降 → 高平 (2 → 1)

zàu→zau-lō (走路)                               hài→hai-ìng (海湧)

kò→ko-iorh (苦藥)                            gù→gu-dňg (久長)

上升 → 中平  (5→7(3))

dĕ→dē-suan (茶山)                             iŭ→iū-zùi (油水)

nĭ→nī-dāi (年代)                         giŭ→giū-zĭng (求情)

高入→下入  (8→? )

hak→hak-sing (學生)                        rit→rit-zì (日子)

ghueh→ghueh-niŭ (月娘)                    beh→beh-sīk (白色)

中入 → 高入  (4→8)

sīp→sip-ki (濕氣)                               bīt→bit-iù (筆友)

īt→it-dìng (一等)                                giōk→giok-hue (菊花)

*例外* -h

中入 → 高降  (-h4→2)

gēh→gè-ging (隔間)                           āh→à-tău (鴨頭)

bēh→bè-hue (八歲)                            dōrh→dòr-dìng (桌頂)


 【通用拼音練習題】

練習一:讀寫出下面漢字的羅馬拼音

夫【hu     】奶【ni/ling  】嫁【     】  雨【     】  虎【       】

拜【       】波【       】來【       】科【       】胎【       】

溪【       】師【       】湖【       】祖【       】笆【       】

四【       】故【       】區【       】疏【       】地【       】

組【       】臺【       】圖【       】獅【       】紙【       】

是【       】戲【       】顧【       】所【       】去【       】

歌【       】標【       】花【       】該【       】手【       】

臭【       】貴【       】鬧【       】衰【       】怪【       】

教【       】嬌【       】小【       】大【       】休【       】

妻【       】抽【       】橋【       】繳【       】飛【       】

鎖【       】稿【       】罵【       】炮【       】對【       】

 

練習二:讀寫出下面的漢字佮羅馬拼音

hin-kang【耳空    】dīn-gùe【甜粿 】 gho-gen【       】bak-gian【       】zit-buan【       】 tīn-bin【       】 sān-sian【       】hiān-dī【       】

diūn-sò【       】dua-biàn【       】ghua-san【       】siūn-si【       】

燒香【       】四散【       】大象【       】洗碗【        】

古坑【       】公平【       】哭聲【       】好聽【        】

 

練習三:讀寫出下面漢字佮羅馬拼音

ā-gong【阿公     】 go-dòng【      】siu-siong【     】zu-giong【       】hiōng-gàng【       】 gian-sun【       】 gian-kong【       】 sān-sùi【       】guan-gŏng【       】 gīn-bùn【       】 bīng-gin【       】 hok-hing【       】gūn-ziong【      】 kōng-diong【      】 gau-kàng【      】 zòr-gang【       】gōng-hňg【       】 lorh-sng【       】huan-dui【       】lu-gùan【       】

pang-zīt【       】hōng-gēh【       】kīn-sang【       】un-dōng【       】gām-ghūan【       】dīng-gng【       】bng-ŭan【       】gē-n¤g【       】te-dāng【       】ling-dong【       】bhuan-ziōk【       】ziōng-gun【       】

貪心【tām-sim 】走閃【       】加減【       】延遲【       】

前途【       】田園【       】分數【       】借問【       】

冷淡【       】 典禮【       】出現【       】餐廳【       】

奸臣【       】總統【       】南部【       】電火【       】

堅定【       】房間【       】辯論【       】滾水【       】

體面【       】山頂【       】送禮【       】轉行【       】

盡忠【       】長工【       】冰箱【       】向東【       】

飲料【       】巡視【       】總共【       】仙丹【       】

練習四:請寫出下面促聲字的漢字佮通用拼音(本調/自然調)

bīt/bit-gi(筆/筆記         )   zap/zap-zňg(十/十全     )

zuat/zuat-gau(                )   liat/liat-hùe(               )

hōk/hok-ki(                )   dit/dit-giăn(                )

ghak/ghak-pò(                )    hak─hak-sip(                ) 

kūah/kùa-cui(                )   beh/beh-bang(                )

gāk/gak-cèn(                )   būt/but-bhùan(                )

āh/à-bhāh(                )   ghueh/ghueh-niŭ(                )

giōk/giok-hue(                )   zok/zok-gŭn(                )

zīt/zit-bhū(                )   bhak/bhak-ziu(                )

一─一遍(zit/zit-bian    )   客─客人(kēh/kè-lăng   )

七─七子(                )   八─八婿(                )

日─日子(                )   出─出招(                )

月─月老(                )   發─發達(                )

色─色彩(                )   寂─寂寞(                )

佛─佛祖(                )    竹─竹山(                ) 

值─值班(                )   毒─毒藥(                )

桌─桌椅(                )   肉─肉骨(                )

練習五:台語拼音聽寫練習

讀寫出下面漢字的羅馬拼音

臭臭【càu-cau      】        紅紅【āng-ăng   】              烏烏【ō-o    】

長長【         】              短短【         】              軟軟【         】

冷冷【         】              密密【         】              開開【         】

舊舊【         】              新新【         】              輕輕【         】

久久【         】              白白【         】              暗暗【         】

甜甜【         】              苦苦【         】              重重【         】

老老【         】              幼幼【         】              靜靜【         】

溼溼【         】              闊闊【         】              薄薄【         】

 


練習六:台語拼音聽寫練習

■台灣俗語 (請標自然調)

sè han  tāu bhan bŭ,  dua han  tāu kān ghŭ

細漢偷挽匏,大漢偷牽牛

sior lion  ziah u cun,  sior cion  ziah bhor hun

相讓食有伸,相搶食無份

ga  hor  bhan su hing,  ga  ca  bhan se ging

家和萬事興,家吵萬世窮

bhak ziu  kuan gue,  ka  dah diorh hue.

 目珠看粿,跤踏著火。

sing go bak do,  zia(h) go but zo.

先顧腹肚,才顧佛祖。

hang-a-kau sor,  dak hang hor。
巷仔口嫂,逐項好。

he tan he or,  gau si  long bhor。
下蟶下蠔,到時攏無。

ho lang cian,  m tang hiam giam zian。
予人請,毋通嫌鹹汫。

hor can de,  but ru hor zu de。
好田地,不如好子弟。

gin bhior  ki sin,  lo tau hng  zia(h) u cin.
近廟欺神,路頭遠才有親。   


■台灣俗語 (標自然調)請寫漢字

zit gī càu,  zit diam lō (一枝草,一點露)

ziah gue zì  bài ciu tău                      

sè kang  m bò,  dua kang  giòr kò  

pain lŏr  lui gò,  pain ang  lui bhò.

ghŭ  sàn  bhōr lat,  lăng  san  beh cat

d¤g-suan  gùe dāi-ŭan, sīm-guan  giat gūi ŭan

guan nā-à  ge siōr-gim

cui  si hong,  bīt  si zong.

cui  liam ging,  ciù  bhōng ling.

bhe(h) ki  ō iàn,  m ki  diàu diàn

ziah tňg  sǹg dng,  ziah zùi  gu dňg

īt  kān sĭng,  rī(lī)  hor ūn,  san  zāi zĭng

huan gūan ki,  m tāng huan ziòng ghī。

hue  bhōr còr kui,  iăn  bhōr còr dui。

hue  ziah lo zùi, hĭ  ziah lāu zùi, lăng  ziah cùi sùi。

 


■台語歌謠 (標自然調)請寫漢字

ōng-lăi  sī-gue

ōng-lăi ghīng-ghìng zīn-hor-ziah,

sī-gue iā-zì zi-cùi-da,                

ziah gīn-zior bhōr bè-pŭe,                 

sit-zāi u ian zīn-ciòr-kue                   

 

Dāi-ŭan

Dāi-ŭan  Dāi-ŭan  ghua ài lì                 

sì-ge   ciōng bhuan rīn-zīng-bhī.            

lāng-lăng  di zia  zīn hūan-hì            

tiān-tian  gùe diorh hor rit-zì             

 

ō-o beh-beh                           

ā-hiong  tāu-mňg  ŏ-ō-o                         

ā-lĭng  cùi-kì  bĕh-beh-beh               

ā-zing  cùi-dŭn  ăng-āng-ăng                 

ā-din  bhak-ziu  dŭa-dua-dūa           

 

ciān lì  lo dŏ          

ciān-lì  lo-dŏ  bhōr hiām h¤g 

gìn bhīn  cīn ciun bhit  giau tňg 

ǹg bhang sī-zing  giān dòr dǹg

hor ūe  bhe gòng  tin  sīng gng

 


lāng ē ā-gor

lāng ē ā-gor  le kūi-diam

ghun ē ā-gor  le bhe-iăm

zit-bain teh-zĭn  zit-bàin liām

iām-gùan  ē zĭn  u ka(kah) giăm

 

 

■古詩吟唱:

cūn  hìau  ( bhing hor rĭan)

cūn bhĭan  but gak hìau

cù-cu  bhūn  tē  nìau

iā  lăi  hōng u sing

hua  lok  dī dōr siàu

客語cún  hiàu ( mèn ho ien )

cún  min  but  gok  hiàu

cu  cu  vun  ti  niáu

ia  loi  fúng  ì  sáng

fa  lok  di  dó  sèu


【附錄】如何使用快速鍵製作台/客/華語拼音聲調符號

I. á é í ó ú  / à è ì ò ù 的顯示:

 

 

Á

É

Í

Ó

ú

à

è

ì

ò

ù

Alt

+

1

2

3

4

5

6

7

8

9

0

 

II. ā ē ī ō ū / ă ĕ ĭ ŏ ŭ的顯示:

 

 

Ā

Ē

ī

Ō

ū

ă

ĕ

ĭ

ŏ

ŭ

Alt

+

 Q

w

e

R

t

y

u

i

o

p

 

使用步驟說明:

1.  打開Word文件視窗

2.  選取插入/符號出現符號視窗

3.  在【字型】欄選擇「 (英文字) 」(在左上方),再在【種類】欄選擇「拉丁文擴充-A」

4.  從其中尋找並選取所要的符號áéíóú àèìòù與āēīōū ăĕĭŏŭ之一

5.  按一下【快速鍵】按鈕,出現「自訂鍵盤」視窗

6. 在「請按新設定的快速鍵」欄,依照上表先按Alt鍵,再同時鍵入數字鍵

(例如:á是先按Alt鍵,再同時鍵入數字鍵1),然後按【指定】鍵,再按【關閉】鍵

(例如:ā是先按Alt鍵,再同時鍵入字母鍵q),然後按【指定】鍵,再按【關閉】鍵

7.重複3-6的動作,直到完成所有字母符號.    

III. a e i o u

先鍵入所要的字母,再加底線即可.

*通用拼音的符號,請參考「鯤島台語文園地」網站:

www.dang.idv.tw


台語通用拼音與其他拼音對照表  Dang-hōng-zing

 

通用拼音

tlpa

教羅

備註

雙唇聲母

b

p

p

褒bor

〞

p

ph

ph

波por

〞

bh

b

b

帽bhōr

〞

m

m

m

罵mā

舌尖(中)聲母

d

t

t

刀dor

〞

t

th

th

滔tor

〞

n

n

n

奶ni

〞

l

l

l

囉lor

舌根(喉)聲母

g

k

k

糕gor

〞

k

kh

kh

科kor

〞

gh

g

g

餓ghōr

〞

ng

ng

ng

悟ngō

〞

h

h

h

號hōr

舌尖(前)聲母

z

c

ch

慒zor

〞

c

ch

chh

臊cor

〞

s

s

s

騷sor

〞

r

j

j

字rī

 

 

 

 

 

單元音韻母

a

a

a

亞a

〞

i

i

i

醫i

〞

u

u

u

污u

〞

e

e

e

挨e

〞

o

oo

ơ

烏o

〞

or

o

o

呵or

 

 

 

 

 

半韻母〞

m

m

m

姆–

〞

ng

ng

ng

央ng

 

 

 

 

 

複元音韻母

ai

ai

ai

哀ai

〞

au

au

au

歐au

〞

ia

ia

ia

耶ia

〞

iu

iu

iu

優iu

 

ior

io

io

腰ior

〞

iau

iau

iau

枵iau

〞

ui

ui

ui

威ui

〞

ue

ue

oe

鍋ue

〞

ua

ua

oa

娃ua

〞

uai

uai

oai

歪uai

 

 

 

 

 

鼻音韻母

am

am

am

庵am

〞

an

an

an

安an

〞

ang

ang

ang

汪ang

〞

im

im

im

音im

〞

in

in

in

因in

〞

ing

ing

eng

英ing

〞

ong

ong

ong

翁ong

〞

un

un

un

恩un

〞

iam

iam

iam

閹iam

〞

ian/en

ian

ian

煙ian/en

〞

iang

iang

iang

殃iang

〞

iong

iong

iong

央iong

〞

uan

uan

oan

彎uan

〞

uang

uang

oang

嚾uang

 

 

 

 

 

鼻化元音韻母

an

ann

an

餡an

〞

in

inn

in

嬰in

〞

en

enn

en

楹ĕn

〞

on

onn/oonn

ơn

惡on

〞

ain

ainn

ain

偝āin

〞

ian

iann

ian

影iàn

〞

iun

iunn

iun

鴦iun

〞

ion

ionn

iơn

樣iōn

〞

uan

uann

oan

換ūan

〞

uain

uainn

oain

關guain

〞

iaun

iaunn

iaun

喓iaun

〞

aun

aunn

aun

爻ghăun

〞

uin

uinn

uin

飯būin(

〞

un

unn

un

擬聲(火車)

 

 

 

 

 

入聲h尾韻母

ah

ah

ah

押āh

〞

auh

auh

auh

沓dauh

〞

eh

eh

eh

厄ēh

〞

ih

ih

ih

佚/奕īh

〞

iah

iah

iah

頁iah

〞

iauh

iauh

iauh

嚼ziauh

〞

iorh

ioh

ioh

臆iōrh

〞

iuh

iuh

iuh

搐diūh

〞

orh

oh

oh

學orh

〞

uah

uah

oah

活uah

〞

uaih

uaih

oaih

guaihn(床聲)

〞

ueh

ueh

oeh

劃ueh

〞

uh

uh

uh

肫dūh

〞

uih

uih

uih

劃uih

 

 

 

 

 

入聲p尾韻母

ap

ap

ap

壓āp

〞

ip

ip

ip

邑īp

〞

op

op

op

橐lōp

〞

iap

iap

iap

葉iap

〞

 

 

 

 

入聲t尾韻母

at

at

at

遏āt

〞

it

it

it

乙īt

〞

iat

iat

iat

謁iāt

〞

ut

ut

ut

熨ūt

〞

uat

uat

oat

斡ūat

 

 

 

 

 

入聲k尾韻母

ak

ak

ak

沃āk

〞

iok

iok

iok

約iok

〞

iak

iak

iak

摔siāk

〞

ik

ik

ek

億īk

〞

ok

ok

ok

屋ōk

 

 

 

 

 

 


聲調對照表

 

聲調

例字

通用

tlpa

教羅

1

疤ba

a

a1

a

7

罷bā

ā

a7

ā

3

豹ba

a

a3

à

2

飽bà

à

a2

á

5

爸bă

ă

a5

â

4

百bāh

āh

ah4

ah

8

踏dah

ah

ah8

ãh

 

 

 

 

 

 


台語三大拼音與客語、華語拼音之對照

 

注音

符號

 

華語

通用

台語

通用

客語

通用

台語

教羅

台語

tlpa

原住民

阿美語

漢 語

拼 音

聲

母

ㄅ

ㄆ

ㄇ

ㄈ

ㄉ

ㄊ

ㄋ

ㄌ

ㄍ

ㄎ

ㄏ

b

p

m

f

d

t

n

l

g

k

h

b

p

m

 

d

t

n

l

g

k

h

b

p

m

f

d

t

n

l

g

k

h

p

ph

m

 

t

th

n

l

k

kh

h

p

ph

m

 

t

th

n

l

k

kh

h

p

 

m

f

t

 

n

l

k

 

x/h

b

p

m

f

d

t

n

l

g

k

h

ㄗ

ㄘ

ㄙ

ㄐ

ㄑ

ㄒ

z

c

s

ji

ci

si

z

c

s

zi

ci

si

z

c

s

zi

ci

si

ch

chh

s

chi

chhi

si

c

ch

s

ci

chi

si

c

 

s

ci

 

si

z

c

s

j

q

x

ㄓ

ㄔ

ㄕ

jh

ch

sh

 

(zh)

(ch)

(sh)

 

 

 

zh

ch

sh

ㄖ

 

r

 

ri

ru

(rh)

 

j

 

j

 

r

 

r

 

 

 

 

bh/v

gh/q

ng

v

 

 

ng

 

b

g

ng

 

b

g

ng

 

 

 

ng

 

韻

母

ㄚ

ㄛ

 

ㄜ

ㄝ

ㄦ

ㄧ

ㄨ

ㄩ

空韻

鼻化

入聲

a

o

 

e

ê

er

i,yi

u,wu

yu

ih

 

 

a

o

or

 

e

 

i

u

 

 

-n=-nn

p,t,k,h

a

o

 

e

 

i

u

 

ii

 

 

p,t,k

a

o

o

 

e

 

i

u

 

 

-n

p,t,k,h

a

oo

o

 

e

 

i

u

 

 

-nn

p,t,k,h

a

o

 

e

 

i

u

 

 

 

 

 

a

o

 

e

ê

er

i,yi

u,wu

u,ü,yu

i

 

 

 


課程三:台語通用拼音音節表

 

表:台語乙式音節表:單純與鼻聲尾韻母(1)              

    聲母

     韻母

零

聲

母

ㄅ

b

ㄆ

p

ㄇ

m

ㄅ

(濁音)

bh

ㄉ

d

ㄊ

t

ㄋ

n

ㄌ

l

單

 

純

 

韻

 

母

 ㄚ   -a

a    阿

ba   爸

pa   拋

mà  馬

bhă  麻

da   礁

ta    挓

nà   那

lă   膋

 

 ㄝ   -e

ĕ    鞋

bē   爸

pĕ   皮

mē  罵

bhē  賣

dē   地

tè   體

nĕ   晾

lè   禮

 

 ㄧ   -i

i    伊

bì   比

pi   披

mĭ   棉

bhì  美

dī   弟

tì   恥

nĭ   年

lì   汝

 

      -o

o    烏

bō   部

pò   普

mo  毛

bhō  貿

dō   度

tò   土

nò   老

lō   路

 

 ㄨ   -u

u    污

bŭ   孵

pŭ   浮

mu  *

bhù  舞

dŭ   廚

tŭ   儲

*nu  

lù  旅

 

 ㄞ   -ai

ai   哀

bai  拜

pai  派

māi 邁

bhăi 眉

dăi  台

tai  太

nāi  奈

lăi  來

 

 ㄠ   -au

au   歐

bau  包

pàu  跑

māu 貌

bhàu卯

dău  投

tău  頭

nàu  腦

lāu  老

 

 ㄜ   -or

or   呵

bòr  保

pōr  抱

mor*

bhōr 帽

dōr  道

tòr  討

*nor 

lŏr  勞

 

ㄧㄚ  -ia

ià   野

*bia    

*pia

miă  名

*bhia

dia  爹

*tia 

niă  娘

lià  惹

 

ㄧㄠ  -iau

iau  邀

biau 標

piău 嫖

miāu妙

bhiàu渺

diău 條

tiāu  柱

niau 貓

liāu 料

 

      -ior

ior  腰

biòr 錶

pior 票

*mior

bhiòr秒

dior 釣

tior  糶

*nior

liōr 尿

 

      -io

*io

*bio

*pio

*mio

*bhio

*dio

*tio

niŏ  娘

*liō

 

      -iu

iŭ   油

biu  彪

piu  飆

*miu

bhiū 謬

diŭ  綢

tiu   抽

niŭ  娘

liŭ  流

 

ㄨㄚ  -ua

ua   娃

bua  簸

pua  破

mùa 滿

bhŭa 磨

dūa  大

tua  拖

nūa  爛

lūa  賴

ㄨㄞ  -uai

uai  歪

*buai

*puai

mūai 妹

*bhuai

*duai

*tuai

*nuai

*luai

 

      -ue

ue   鍋

bue  杯

pue  批

mŭe 糜

bhùe 尾

dūe  地

tue   退

*nue

lūe  內

 

      -ui

ui   威

bŭi  肥

pui  屁

mùi  每

bhui 瞇

dūi  隊

tùi   腿

nūi 卵

lūi  類

 

鼻

 

 

聲

 

 

尾

      -am

am  庵

*bam

*pam

*mam

*bham

dăm 談

tam  貪

*nam

lăm  南

 

      -iam

iam 閹

*biam

*piam

*miam

*bhiam

diam 店

tiam 添

*niam

liām 唸

 

      -im

im  音

*bim

*pim

*mim

*bhim

dĭm  沉

tim  鴆

*nim

lĭm  林

 

      -om

om  嗡

*bom

*pom

*mom

*bhom

*dom

*tom

*nom

*lom

 

 ㄢ   -an

an   安

ban  班

pan  攀

*man

bhān 萬

dan  丹

tan  趁

*nan

lăn  難

 

     -ian/en

ian  煙

bian 編

pian 偏

*mian

bhiàn免

diān 電

tian 天

*nian

liăn 連

 

ㄧㄣ  -in

in   因

bin  賓

pìn  品

*min

bhĭn 民

dīn  陣

tīn  媵

*nin

lĭn  鄰

 

ㄨㄢ  -uan

uan  灣

buan 般

pŭan 磐

*muan

bhùan滿

duan 端

tŭan 團

*nuan

lŭan 戀

 

ㄨㄣ  -un

un   恩

bùn  本

pŭn  盆

*mun

bhŭn文

dŭn  唇

tun  吞

*nun

lūn  論

 

 ㄤ   -ang

ang  汪

băng 房

pang 蜂

*mang

bhāng望

dang 東

tang 窗

*nang

lăng 人

 

ㄧㄤ  -iang

iang 殃

biang迸

piāng砰

*miang

*bhiang

diāng仗

tiang 暢

*niang

liăng涼

 

ㄧㄥ  -ing

ing 英

bing 冰

pĭng 評

*ming

bhĭng明

dīng 定

tĭng 停

*ning

lĭng 靈

 

      -iong

iong央

*biong

*piong

*miong

*bhiong

diong中

tiong暢

*niong

liŏng良

 

      -ong

ong  翁

bòng 榜

pong 膨

*mong

bhōng望

dòng 黨

tòng 統

*nong

lòng 攏

 

 

ㄨㄤ  -uang

uang 嚾

*buang

*puang

*muang

*bhuang

*duang

*tuang

*nuang

*luang

 

      


      表:台語乙式音節表:單純與鼻聲尾韻母(2)            (共436個音節)

    聲母

     韻母

ㄍ

g

ㄎ

k

 

��

ng

 

ㄍ

(濁音)

gh

ㄏ

h

ㄗ

z

ㄘ

c

ㄙ

s

ㄖ

(不捲舌)

r

 

單

 

純

 

韻

 

母

ㄚ    -a

ga   家

ka   腳

ngà 雅

ghă  牙

hā   下

zà   早

cà   炒

sa   柵

*ra

ㄝ    -e

ge  雞

ke   溪

ngē 硬 

ghē  藝

hē   系

zē   坐

ce   妻

sè   洗

*re

ㄧ    -i

gi   機

ki   欺

ngì 擬

ghī  義

hì   喜

zi   芝

cī   市

sī   是

rī   字

      -o

go   姑

kò   苦

ngŏ  吳

ghō  五

hō   雨

zo   組

co   粗

so   酥

*ro

ㄨ    -u

gu   龜

ku   區

*ngu

ghŭ  牛

hù   府

zu   珠

cù   取

su   輸

rŭ   如

ㄞ    -ai

gai  該

kai  開

ngāi 礙

ghăi 涯

hài  海

zăi  財

cai  猜

sai  獅

*rai

ㄠ    -au

gau  溝

kàu  口

ngāu 藕

ghău 爻

hāu  效

zàu  走

cau  操

sau  掃

*rau

ㄜ    -or

gor  高

kor  科

*ngor

ghŏr 鵝

hòr  好

zòr  棗

còr  草

sòr  嫂

*ror

ㄧㄚ  -ia

gia  寄

kiă  騎

ngiă 迎

ghiă 夯

hiā  瓦

zià  者

cia  車

sia  賒

rià  惹

ㄧㄠ  -iau

giau 驕

kiàu 巧

ngiau癢

ghiău堯

hiàu 曉

ziàu 鳥

ciau 超

siau 消

riàu 擾

      -ior

giŏr 橋

kiòr 口

*ngior

ghiŏr蟯

hiōr 后

ziòr 少

cior 笑

sior 燒

riōr 尿

      -io

*gio

*kio

*ngio

*ghio

*hio

*zio

*cio

*sio

*rio

      -iu

giŭ  球

kiu 鳩

*ngiu

ghiù 扭

hiu  休

ziù  酒

ciu  秋

siu  修

riŭ  柔

ㄨㄚ  -ua

gua 歌

kua  誇

*ngua

ghùa 我

hua  花

zùa  紙

cua  蔡

sua  沙

rūa  偌

ㄨㄞ  -uai

guai 乖

kuai 快

*nguai

*ghuai

hŭai 懷

zūai 跩

*cuai

*suai

*ruai

      -ue

gue  瓜

kue  詼

*ngue

ghūe 外

hue  花

zūe  罪

cue  吹

sue  衰

rūe  睿

      -ui

gui  規

kui  虧

*ngui

ghūi 偽

hui  輝

zui  錐

cui  催

sŭi  隨

*rui

鼻

 

聲

 

尾

 

韻

 

母

      -am

gam 甘

kam 堪

*ngam

ghăm岩

hām 陷

zām  站

cam  參

sam  杉

*ram

      -iam

giam 兼

kiam 謙

*ngiam

ghiăm嚴

hiàm 險

ziam 針

ciam 簽

siàm 閃

riàm 染

      -im

gim  金

kĭm  琴

*ngim

ghĭm 吟

hĭm  熊

zìm  嬸

cim  深

sim  心

rìm  忍

      -om

*gom

*kom

*ngom

*ghom

*hom

*zom

*com

som  參

*rom

 ㄢ   -an

gan  奸

kan  刊

*ngan

ghān 諺

hān  限

zan  曾

can  餐

san  山

*ran

     -ian/en

gian堅

kian牽

*ngian

ghiăn言

hiān現

zian煎

ciàn 淺

sian仙

riăn 然

ㄧㄣ  -in

gin  斤

kin  輕

*ng in

ghĭn 銀

hīn  恨

zin  真

cin  親

sin  新

rĭn  人

ㄨㄢ  -uan

guan 關

kùan 款

*nguan

ghŭan源

huan 番

zuan 專

cuan 川

sùan 選

rùan 軟

ㄨㄣ  -un

gun  軍

kun  坤

*ngun

ghùn 阮

hun  婚

zun  尊

cun  春

sun  孫

rūn  閏

 ㄤ   -ang

gang 江

kang 空

*ngang

ghāng楞

hang 烘

zăng 叢

cang 蔥

sang 輕

*rang

ㄧㄤ  -iang

giăng強

kiang鏗

*ngiang

ghiang鈃

hiang香

ziang漳

ciang唱

siăng常

riàng嚷

ㄧㄥ  -ing

ging 京

king 框

*nging

ghĭng迎

hing 胸

zĭng 情

cing 清

sing 生

rĭng  仍

      -iong

giong弓

kiòng恐

*ngiong

ghiòng仰

hiong香

ziong章

ciong 衝

siŏng祥

riŏng 絨

      -ong

gong 公

kong 空

*ngong

ghōng戇

hong 風

zong 宗

cong 聰

song 霜

*rong

 

ㄨㄤ  -uang

*guang

*kuang

*nguang

*ghuang

*huang

*zuang

*cuang

*suang

*ruang

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


表:台語乙式音節表:鼻化與入聲韻母(1)

    聲母

     韻母

零

聲

母

ㄅ

b

ㄆ

p

ㄇ

m

ㄅ

(濁音)

bh/v

ㄉ

d

ㄊ

t

ㄋ

n

ㄌ

l

鼻

 

 

 

 

化

 

 

-m

–   姆

*

*

*

*

*

*

*

*

 

-ng

ng   央

bng  方

*

mňg 門

bh¤g 問

dng  當

tng  湯

n¤g  卵

lng  ─

 

-an

ān     餡

*

pan  怕

*

*

dàn  膽

tan   他

*

*

 

-en

en     嬰

bēn  病

pen  澎

*

*

dēn  鄭

ten  ─

*

*

 

-in

in     嬰

bin  邊

pīn  鼻

*

*

din  甜

tin  天

*

*

 

-on

on     惡

*

*

*

*

*

*

*

*

 

-ain

āin  偝

*

*

*

*

*

*

*

*

 

-aun

*

*

*

*

*

*

*

*

*

 

-ian

iàn    影

bian  拚

pian  ─

*

*

diàn  鼎

tian  聽

*

*

 

-iaun

*

*

*

*

*

*

*

*

*

 

-ion

iŏn    楊

*

*

*

*

*

*

*

*

 

-iun

iŭn   洋

*

*

*

*

diun  張

*

*

*

 

-uan

ùan   碗

buan  半

puan  判

*

*

dŭan  彈

tuan  碳

*

*

 

-uain

uain ─

*

*

*

*

*

*

*

*

 

-uen

*

*

*

*

*

*

*

*

*

 

-uin

*

*

*

*

*

*

*

*

*

入

 

 

 

聲

 

 

 

h

 

 

 

-ah

āh  鴨

bāh  百

pāh  拍

māh 嘛

bhāh 肉

dāh  貼

tāh  塔

nāh  凹

lāh  垃

 

-eh

ēh  厄

beh  白

*

meh 脈

bhēh 卜

dēh  咧

teh  宅

nēh  躡

leh  笠

 

-ih

īh 奕

*

*

mih  物

bhīh 覕

dīh  滴

tīh  鐵

nih ─

lih  ─

 

-oh

oh  哦

*

*

moh ─

*

*

*

*

loh  ─

 

-uh

*

buh  ─

puh ─

*

*

duh  ─

*

*

*

 

-auh

*

*

*

*

*

*

*

*

*

 

-orh

orh 學

borh 薄

*

*

*

dōrh 桌

*

*

lorh 落

 

-iah

iah 頁

biāh 壁

piāh 避

*

*

*

tiāh 拆

*

liah 掠

 

-iauh

*

*

*

*

*

*

*

*

*

 

-iorh

iorh葯

*

*

*

*

diorh著

*

*

liorh─

 

-ioh

*

*

*

*

*

dioh ─

*

*

*

 

-uah

uah 活

būah 撥

*

*

bhūa抹

*

tūah  屜

*

luah 捋

 

-ueh

*

*

*

*

*

*

*

*

 

 

入

 

聲

 

p

t

k

-ap

āp   壓

*

*

*

*

dāp  答

tāp  塌

*

lap  納

 

-iap

iap  葉

*

*

*

*

diap諜

tiāp 帖

*

liap 粒

 

-ip

īp  邑

*

*

*

*

*

*

*

lip  立

 

-op

*

*

*

*

*

*

*

*

 

 

-at

āt   握

bāt  八

*

*

bhāt 捌

dat  達

tāt  踢

*

lat  力

 

-iat/et

iāt  謁

biat 別

piāt 撇

*

bhiat滅

diāt 哲

tiāt  徹

*

liat 列

 

-it

īt  乙

bīt  筆

pīt  匹

*

bhit 蜜

dit  直

tit  ─

*

lit  日

 

-uat

uat  越

būat撥

pūat 潑

*

bhuat末

duat 奪

tūat 脫

*

*

 

-ut

ūt  鬱

but  佛

put  ─

*

bhut 物

dut  突

tut  禿

*

lut  律

 

-ak

āk  沃

bāk  北

pak  曝

*

bhak 目

dāk 觸

tak  讀

*

lak  六

 

-iak

*

*

*

*

*

*

*

*

*

 

-ik

īk  億

bīk 逼

pīk  魄

*

bhik 墨

dīk  竹

tīk   斥

*

lik  歷

 

-iok

iōk  約

*

*

*

*

*

tiōk  蓄

*

liok 陸

 

-ok

ōk   惡

bok  暴

pōk  博

*

bhok 木

dok  獨

tōk  託

*

lok  洛

 

入聲鼻化

-ahn

*

*

*

*

*

*

*

*

*

 

-ehn

*

*

*

*

*

*

*

*

*

 

-ihn

*

*

*

*

*

*

*

*

*

 


    表:台語乙式音節表:入聲與鼻化韻母(2)                    (共351個音節)

    聲母

     韻母

ㄍ

g

ㄎ

k

��

ng

ㄍ

(濁音)

ㄏ

h

ㄗ

z

ㄘ

c

ㄙ

s

ㄖ

(不捲舌)

r

gh/q

 

 

 

鼻

 

 

 

化

 

 

-m

*

*

*

*

hm媒  

*

*

*

*

-ng

gng  光

kng  勸

*

*

hng  方

zng  莊

cng  瘡

sng  酸

*

-an

gan  監

kan  坩

*

*

han  ─

zan  ─

*

san  三

*

-en

gen  更

ken  坑

*

*

hen  ─

zen  井

cen  青

sen  生

*

-in

gin  見

kin  ─

*

*

hīn  耳

zin  爭

cin  星

sĭn  豉

*

-on

gon  ─

kon  ─

*

*

hon  ─

*

*

*

*

-ain

gain  ─

kain 鏘

*

*

hain  ─

zain  怎

*

*

*

-aun

*

*

*

*

*

*

*

*

*

-ian

gian  驚

*

*

*

hian  兄

zian  正

cian  請

sian  聲

*

-iaun

*

*

*

*

*

*

 

 

*

-ion

gion  薑

*

*

*

*

*

cion  象

sion 賞

*

-iun

giun  ─

kiun  腔

*

*

hiun  香

ziun  蔣

ciun  像

siun  想

*

-uan

guan  官

kuan  看

*

*

huan  歡

zuan  煎

cuan  ─

suan  山

*

-uain

guain關

*

*

*

huain橫

zuain跩

 

suain─

*

-uen

*

*

*

*

*

*

*

*

*

-uin

guin  ─

kuin  ─

*

*

huin  ─

*

*

*

*

 

 

 

 

 

入

 

聲

 

h

-ah

gah  甲

kāh  卡

*

ghah  ─

hah  合

zah  截

cāh  插

*

*

-eh

geh  隔

keh  客

ngēh   挾

gheh  ─

heh  嘿

zēh  節

cēh  冊

sēh  雪

*

-ih

gih  忌

*

*

ghih  ─

*

zīh  摺

cih  ─

sih  ─

rih ─

-oh

*

*

*

*

*

*

*

*

*

-uh

*

*

*

*

*

*

*

suh  ─

*

-auh

gauh ─

*

*

*

*

*

*

*

*

-orh

gorh ─

*

*

*

horh 鶴

zōrh 作

*

sorh ─

*

-iah

*

*

*

ghiah 舉

hiah ─

ziah 食

ciāh 赤

siāh削

*

-iauh

*

*

*

*

*

*

*

*

*

-iorh

kiōrh 腳

kiōrh抾

*

*

hiōrh歇

ziorh石

ciōrh尺

siōrh惜

*

-ioh

*

kioh ─

*

*

*

*

*

*

*

-uah

gūah 割

kūah闊

*

*

hūah 喝

zuah ─

cuah ─

sūah 煞

ruah 熱

-ueh

gūeh 郭

*

*

ghueh 月

hūeh 血

*

*

sūeh 說

*

入

 

聲

 

p

t

k

-ap

gap ─

kap  磕

*

 

hap  合

zap  十

cāp  插

sap  ─

*

-iap

giāp 峽

kiap ─

*

ghiap 業

hiap 協

ziāp 接

ciap ─

siap 涉

*

-ip

gīp  級

kīp  吸

*

ghip  ─

hip  ─

zip  集

cip  ─

sip  習

rip  入

-op

*

*

*

*

*

*

cop  ─

*

*

-at

gāt  結

*

*

*

hāt  喝

zāt  紮

cat  賊

sāt  殺

*

-iat/et

giāt  結

kiat  ─

*

ghiat ─

hiāt  穴

ziāt 節

ciāt 切

siāt 設

riat  熱

-it

*

kīt  乞

*

ghit  ─

hit  ─

zīt  質

cīt  七

sit  實

rit  日

-uat

gūat 決

kūat 缺

*

ghuat 月

hūat 法

zuat 絕

cuat ─

sūat 說

*

-ut

gut  滑

kūt  屈

*

*

hut  佛

zūt  卒

cūt  出

sut  術

*

-ak

gāk  角

kāk  殼

*

ghak  岳

hak  學

zāk  促

cak  ─

sāk  搡

*

-iak

giak ─

*

*

*

*

*

ciak ─

siāk 摔

*

-ik

gīk  激

kik  ─

*

ghik  ─

hik  ─

zīk  叔

cīk  策

sīk  色

*

-iok

giok 局

kiōk 曲

*

ghiok 玉

 

ziōk 祝

ciōk 促

siok 屬

riok 弱

-ok

gōk  國

kōk  擴

*

ghōk  鱷

hok  復

zok  族

cōk  簇

sōk  束

*

入聲鼻化

-ahn

*

*

*

*

hahn  ─

*

*

*

*

-ehn

*

*

*

*

hehn ─

*

*

*

*

-ihn

*

*

*

*

*

*

*

*

*

 

課程名稱:音韻系統與拼音:方音差

【南北部腔舉例】

i→u  南部腔(漳)→北部腔(泉)

除(dĭ→dŭ)    慮(lī→lū)    居(gi→gu)    去(ki→ku)

語(ghì→ghù)  呂(lì→lù)    旅(lì→lù)     舉(gì→gù)

汝(lì→lù)    箸(dī→dū)    豬(di→du)

 

u→i  南部腔(漳)→北部腔(泉)

薯(zŭ→zĭ)    鼠(cù→cì)

 

in→un  南部腔(漳)→北部腔(泉)

恩(in→un)  斤(gin→gun)  巾(gin→gun)  勤(kĭn→kŭn)

銀(ghĭn→ghŭn)  恨(hīn→hūn)  近(gīn→gūn)  跟(gin→gun) 

均(gin→gun)  筋(gin→gun) 

 

e→ue          南部腔(漳)→北部腔(泉)

鞋(ĕ→uĕ)                隘(eh→ueh)           賣(bhē→bhūe)         買(bhè→bhùe) 

初(ce→cue)             洗(sè→sùe)                     地(dē→dūe)                    題(dĕ→dŭe) 

替(te→tue)              細(se→sue)                     街(ge→gue)                     雞(ge→gue)  齊(zĕ→zŭe)

 

ue→e  南部腔(漳)→北部腔(泉)

鍋(ue→e)                尾(bhùe→bhè)         吹(cue→ce)                     火(hùe→hè )

飛(bue→be)            粿(gùe→gè)                     皮(pŭe→pĕ)                    貨(hue→he)

伙(hùe→hè)             歲(hue→he)                     炊(cue→ce)                   賠(bŭe→bĕ)

倍(būe→bē)            糜mŭe→mĕ                    妹(bhūe→bhē)(mūe→mē)

 

eh→ueh  南部腔(漳)→北部腔(泉)

八(bēh→būeh) 未(bhē→bhūe)       卜(bhēh→bhūeh)

 

ueh→eh     南部腔(漳)→北部腔(泉)

說(sūeh→sēh)          郭(gūeh→gēh)         缺(kūeh→kēh) 

月(ghueh→gheh)  被(pūeh→pēh)

 

 

en→in          南部腔(漳)→北部腔(泉)

嬰(en→in)  諍(zen→zin)  更(gen→gin) 

病(bēn→bīn)  生(sen→sin)  姓(sen→sin) 

鄭(den→din)  爭(zen→zin)  暝(bhĕn→bhĭn)(mĕ→mĭ)

平(bĕn→bĭn)  井(zèn→zìn)  青(cen→cin) 

醒(cèn→cìn)  澎(pĕn→pĭn)      硬(ghēn→ghīn)

 

 

iun→ion  南部腔(漳)→北部腔(泉) 

張(diun→dion)    場(diŭn→diŏn)    丈(diūn→diōn) 

帳(diun→dion)    尚(siūn→siōn)    腔(kiun→kion) 

癢(ziūn→ziōn)    薑(giun→gion)    香(hiun→hion)

箱(siun→sion)    章(ziun→zion)    唱(ciun→cion)

娘(liŭn→liŏn /niŭ→niŏ)    量(liŭn→liŏn /niŭ→niŏ) 

糧(liŭn→liŏn /niŭ→niŏ)    梁(liŭn→liŏn /niŭ→niŏ)

兩(liùn→liòn /niù→niò)

 

iang→iong  南部腔(漳)→北部腔(泉) 

香(hiong→hiang)    將(ziong→ziang)    長((diŏng→diăng)

唱(ciong→ciang)    傷(siong→siang)    強((giŏng→giăng)

 

 

uain→uin  南部腔(漳)→北部腔(泉)

關(guain→guin)  縣(gūain→gūin/gūan)  橫(hŭain→hŭin)


【附】通用拼音直接教學法

a   b   c   d   e   g   h   i   k   l   m   n   o   p   r   s   t   u 

ㄚ ㄅ  ㄘ  ㄉ  ㄝ  ㄍ  ㄏ  ㄧ  ㄎ  ㄌ  ㄇ  ㄋ  ㄛ  ㄆ  ㄖ  ㄙ  ㄊ ㄨ

z   or    bh    gh    ng-     -m     -ng     -n

ㄗ  ㄜ   (無)   (鵝)   (娥)    (姆)     央     ㄣ

 

a  ā  a  à  ă   ah   āh  ah                     (阿;也;啞;仔;□。盒;鴨)

ba  bā  ba  bà  bă   bah  bāh  bah       (笆;罷;豹;飽;爸。□;百)

ca  cā  ca  cà  că   cah  cāh  cah (差;□;□;吵;柴。□;插)

da  dā  da  dà  dă   dah  dāh  dah       (礁;□;罩;□;□。踏;搭)

e  ē  e  è  ĕ   eh  ēh  eh                       (挨;會;裔;矮;鞋。狹;厄)

ge  gē  ge  gè  gĕ   geh  gēh  geh (雞;下;嫁;假;枷。扴;隔)

he  hē  he  hè  hĕ   heh  hēh  heh (奚;係;貨;火;蝦。□;嚇)

i  ī  i  ì  ĭ   ik  īk  ik                             (醫;易;意;椅;姨。譯;億)

ki  kī  ki  kì  kĭ   kik  kīk  kik              (欺;柿;去;齒;疧。□;曲)

li  lī  li  lì  lĭ   lik  līk  lik                        (哩;吏;剺;汝;離。歷;慄)

mi  mī  mi  mì  mĭ   mih  mīh  mih (糜;麵;□;□;棉。物;□)

ni  nī  ni  nì  nĭ   nih  nīh  nih         (拈;莉;□;染;年。□;瞬)

o  ō  o  ò  ŏ   ok  ōk  ok                    (烏;芋;喔;挖;湖。□;惡)

po  pō  po  pò  pŏ   pok  pōk  pok    (鋪;簿;舖;譜;扶。噗;博)

ri  rī  ri  rì  rĭ   rih  rīh  rih                     (□;字;□;子;兒。□;□)

so  sō  so  sò  sŏ   sok  sōk  sok        (酥;□;訴;所;□。□;束)

to  tō  to  tò  tŏ   tok  tōk  tok            (偷;□;兔;土;塗。讀;託)

u  ū  u  ù  ŭ   ut  ūt  ut                 (污;有;焐;雨;餘。鷸;鬱)

zu  zū  zu  zù  zŭ  zut  zūt  zut               (珠;住;注;煮;慈。秫;卒)

or  ōr  or  òr  ŏr   orh  ōrh  orh           (窩;□;奧;襖;蚵。學;噁)

bhor  bhōr  bhor  bhòr  bhŏr   bhorh  bhōrh  bhorh     (□;磨;□;母;無。□;□)

ghor  ghōr  ghor  ghòr  ghŏr   ghorh  ghōrh  ghorh       (□;餓;□;□;鵝。□;□)

nge  ngē  nge  ngè  ngĕ   ngeh  ngēh  ngeh           (□;硬;□;雅;□。挾;莢)

am  ām  am  àm  ăm   ap  āp  ap        (庵;頷;暗;泔;涵。盒;壓)

an  ān  an  àn  ăn   at  āt  at                (安;限;案;俺;絚。□;楬)

ang  āng  ang  àng  ăng   ak  āk  ak     (翁;□;甕;聬;紅。□;沃)


【通用拼音聽寫練習】

■台語通用拼音聽寫初級單字   

小siòr            化hua            手ciù        止zì         水zùi

牛ghŭ            主zù              包bau       史sù         句gu  

母bhòr                字rī               年nĭ          考kòr       牢lŏr

走zàu            例lē               怪guai      河hŏr       油iŭ

花hŭe            初co              表biòr      界gai        科kor

美bhì             首siù             枷gĕ         島dòr       氣ki   

珠zu              紙zùa            茶dĕ        衰sue       馬bhè

假gè              婆bŏr            排băi        教gau       球giŭ       

理lì                第dē              都do        喜hì          喙cui  

期gĭ               視sī               詞sŭ         貴gui        愛ai

會hue            照ziau           義ghī        號hōr       補bò  

話ūe              雷lŭi              對dui        態tai        歌gua

腿tùi              語ghù            寫sià        慧hūi        課kor

調diāu           頭tău             戲hi          謠iău        邀iau

題dĕ              貴gui             媠sùi        口kàu       吊diau


■台語通用拼音聽寫初級語詞

課本kor/kòr-bùn               貴人gui/gùi-rĭn

主意zù/zu-i                       氣味ki/kì-bhī

產婆sàn/san-bŏr               油條iŭ/iū-diău

愛心ai/ài-sim                    阻止zò/zo-zì

外科ghūa/ghua-kor              理由lì/li-iŭ

牛車ghŭ/ghū-cia                  義務ghī/ghi-bhū

報紙bor/bòr-zùa                 大腿dūa/dua-tùi

喜事hì/hi-sū                        雷公lŭi/lūi-gong

智慧di/dì-hūi                       期待gĭ/gī-tāi(dāi)

利害lī/li-hāi                         頭尾tāu-bhùe

可愛kòr/kor-ai                    再會zai/zài-hūe

世界se/sè-gai                      符號hŭ/hū-hōr

鄉土hiong/hiōng-tà              歌謠gua/gūa-iău

演講iàn(èn)/ian-gàng            辭典sŭ/sū-diàn

文件bhŭn/bhūn-giān              聖人sing/sìng-rĭn

畫圖ūe/ue-dŏ                      春天cun/cūn-tin

田園cān-hňg                        通用tong/tōng-iōng

貨車hue/hùe-cia                  詩刊si/sī-kan


■台語通用拼音聽寫鼻音單字

巾gin              建gian/gen          親cin              堅gian

神sĭn              現hiān                 滾gùn             江gang

阮ghùn                港gàng                     敦dun            巷hāng          

款kùan                雙siang               源ghŭan         掌ziàng

反hùan                唱ciang               釘ding           甘gam

慶king            欠kiam                     迎ghĭng          鹽iăm

慷kòng                金gim                  聰cong                深cim

爽sòng                鬧nāu                  雅ngà            怒nō

硬ngē            貌māu                 藕ngāu                棉mĭ

姆–             黃ňg                   飯b¤g            湯tng

圓ĭn                邊bin                   鼻pīn              腔kiun

餡ān              怕pan                  養iùn/iòn         賞siòn

打dàn             張diun                 嬰en               搶ciùn

病bēn             午ghòn(ngò)


■台語通用拼音聽寫入聲單字

十zap            立lip              帖tiāp                 識sīk

沃āk              六lak             德dīk                  鹿lok

物bhut                列liat             直dit                   蜜bhit

桌dōrh                藥iorh            學orh                  避piāh

撥būah          活uah