台南縣北門國民小學

鄉土語言研習課程

主題:通用拼音自然教學

講師:董 峰 政 

e-mail:tang1109@yam.com

網站:demo1.nkhc.edu.tw/~t0015/

鯤島台語文研究會會長

國立高雄餐旅學院通識中心

成功大學語言中心台語班

南都電台FM89.1「母語的田園」主持人

台南市文化基金會執行委員

 

演講日期(一):12/11/2002(三) 13:30─16:30

演講日期(二):12/18/2002(三) 13:30─16:30

地點:台南縣北門國小

 

【大綱】

課程一:通用拼音音韻系統與拼音:

課程二:通用拼音聽寫練習

課程三:方音差異

課程四:台語通用拼音音節表


課程一:音韻系統與拼音      編撰:董峰政

韻母

a〔阿ㄚ〕 i〔醫ㄧ〕  u〔污ㄨ〕 e〔挨ㄝ〕 o〔烏ㄛ〕         or〔呵ㄜ〕

*m〔–姆〕   ng〔央〕

聲母

b〔ㄅ〕          p〔ㄆ〕             bh〔万〕            m〔ㄇ〕

d〔ㄉ〕          t〔ㄊ〕            l〔ㄌ〕            n〔ㄋ〕

g〔ㄍ〕          k〔ㄎ〕            gh〔兀〕            ng〔兀o〕

z〔ㄗ〕          c〔ㄘ〕            s〔ㄙ〕            r〔ㄖo〕  h〔ㄏ〕

韻母(母音).聲母(子音)舉列:

za   ka  di  si  gu  su                     查、 跤、 豬、 詩、 居、 輸

ce   ge  bor  dor   go  do       妻、 家、 褒、 刀、 姑、 都

ba  pa  bhi  da  te  lu            笆、 拋、 咪、 礁、 梯、 攄

gor  ko  ghŭ  ho                             哥、 箍、 牛、 呼

zor  cu  se  rī                           慒、 趨、 紗、 字

mo  ni       ngà                                   毛、 拈、 雅

pe  bi  sa  ki                                  批、 卑、 捎、 欺

聲母、韻母練習

韻母

a

i

u

e

o

or

聲母

b

ba

bi

bu

be

bo

bor

p

pa

pi

pu

pe

Po

por

b

bha

bhi

bhu

bhe

bho

bhor

m

ma

mi

mu

me

mo

mor

t

da

di

du

de

do

dor

t

ta

ti

tu

te

To

tor

l

la

li

lu

le

lo

lor

n

na

ni

nu

ne

no

nor

g

ga

gi

gu

ge

go

gor

k

ka

ki

ku

ke

Ko

kor

g

gha

ghi

ghu

ghe

gho

ghor

ng

nga

ngi

ngu

nge

ngo

ngor

z

za

zi

zu

ze

zo

zor

c

ca

ci

cu

ce

co

cor

s

sa

si

su

se

so

sor

R

ra

ri

ru

re

ro

ror

h

ha

hi

hu

he

ho

hor

零聲母

a

i

u

e

o

or

讀寫出下面漢字的羅馬拼音

夫【       】奶【       】佳【       】卑【       】呼【       】

妻【       】波【       】查【       】科【       】胎【       】

奚【       】師【       】烏【       】租【       】笆【       】

紗【       】脂【       】區【       】疏【       】粗【       】

組【       】這【       】都【       】晡【       】焦【       】

絲【       】虛【       】辜【       】酥【       】葩【       】

跤【       】熙【       】箍【       】罵【       】豬【       】


 

複母音 10個 

ai  au  ia  iu  ior  iau  ui  ue  ua  uai

哀   歐    耶   優    腰   妖     威   鍋        娃    歪

ai    zai  gai  cai  kai             哀:知、該、猜、開

au    cau  bau  gau  dau            歐:抄、包、交、兜

ia    sia  dia  cia  kia              耶:賒、爹、車、奇

iu    ciu  hiu  ziu  siu                 優:秋、休、周、收

ior       bior  sior  zior  cior          腰:標、燒、蕉、俏

iau  ziau  siau  giau  ciau            妖:招、蕭、嬌、超

ui    hui  gui  zui  dui                  威:輝、歸、錐、堆

ua    gua  tua  kua  sua                娃:歌、拖、誇、沙

ue    kue  pue  cue  gue             鍋:詼、批、吹、瓜.

uai  guai  hŭai  kuai          歪:乖、懷、快

讀寫出下面漢字的羅馬拼音

對【       】歌【       】標【       】花【       】該【       】

臭【       】貴【       】鬧【       】衰【       】怪【       】

教【       】嬌【       】小【       】大【       】休【       】

拜【       】抽【       】橋【       】曉【       】飛【       】

鼻化母音 11個 ( nn=n;   ann=an)

a─an   i─in   u─un   e─en   o─on    ai─ain 

ia─ian   iu─iun   ua─uan   uai─uain   iau─iaun

an       ga-gan  da-dan                 佳─酵、焦─擔。

in        zi-zin  si-sin               支─晶、詩─生。

un       ūn-ūn-gior                                火車聲。 

en       ge-gen  ze-zen                    家─更、這─爭

on       ōn-on-kun                          唔唔睏(哄囡仔聲)

ain      ai-āin                                   哀─偝。

ian      sia-sian  dia-diàn                  賒─聲、爹─鼎。

iun      ziu-ziun  siu-siun             周─漿、收─箱。

uan     gua-guan  sua-suan            歌─官、沙─山。

uain     guai-guain                        乖─關 。

iaun     iau-iaun                          枵─喓。

讀寫出下面漢字的羅馬拼音

耳【       】甜【       】更【       】京【       】半【       】

邊【       】成【       】兄【       】囝【       】場【       】

餅【       】衫【       】貓【       】天【       】想【       】

香【       】歡【       】散【       】象【       】章【       】

碗【       】坑【       】爭【       】平【       】羌【       】

聲化母音 2個

m     ng

m          ā-–(阿姆)          

ng          diōng-ng(中央)  

□鼻音韻尾 3個

m (毋)    n (ㄣ)    ng (央)

am   an   ang   im   in   ing   ong

庵    安    尪      音    因   英     翁

un   iam   ian/en   iang   iong   uan   uang

恩    閹     煙        殃      央      彎     嚾

am                gam  kam  sam                            庵:柑、堪、杉

an        zan  gan  kan  ban                         安:曾、艱、牽、班

ang       kang  sang  dang                                 尪:空、鬆、東

im           zim  cim  gim  sim                         音:唚、深、金、心

in            zin  cin  din  sin                       因:真、親、珍、新

ing          zing  cing  bing  ding                          英:精、清、兵、丁

ong          zong  cong  hong  dong                 翁:宗、蒼、風、東

un           zun  cun  hun  gun                   恩:尊、春、芬、軍

iam         ziam  ciam  giam  tiam                   閹:針、簽、兼、添 

ian/en           zian  cian  hian  gian                         煙:煎、遷、掀、堅

iang        ziang  ghiang  kiang  siang            殃:漳、妍、鏗、雙

iong        ziong  ciong  giong  diong              央:章、昌、宮、中

uan         zuan  cuan  huan  guan              彎:專、川、番、娟

uang       gūi-uāng-gūi-dòng                           嚾:規嚾規黨

讀寫出下面漢字的羅馬拼音

公【       】董【       】上【       】傷【       】宮【       】

孫【       】康【       】唐【       】狂【       】根【       】

均【       】興【       】望【       】桑【       】種【       】

眾【       】空【       】孔【       】工【       】冬【       】

爽【       】酸【       】扛【       】反【       】館【       】

紡【       】興【       】望【       】桑【       】種【       】

風【       】鬆【       】動【       】甘【       】光【       】

飯【       】卵【       】算【       】重【       】香【       】

園【       】凍【       】晚【       】強【       】將【       】

貪【       】閃【       】減【       】延【       】前【       】

田【       】分【       】問【       】冷【       】黃【       】

典【       】現【       】餐【       】奸【       】總【       】

灣【       】南【       】電【       】堅【       】雙【       】

房【       】辯【       】吞【       】滾【       】人【       】

□台語的聲調

              東    洞    棟    黨    同    督     毒

 

 

 

.介紹聲調

高平調(1):東(dong)。55         中平調(7):洞(dōng)。33

下降調(3):棟(dong)22/21    高降調(2):黨(dòng)。53/51

上升調(5):同(dŏng)。24  

高收調(8):毒(dok)。44       下收調(4):督(dok)。32/33

1       7       3       2       5       4       8

a         ā         a         à         ă         ah       ah

e        ē         e        è         ĕ           eh       eh

i          ī         i         ì        ĭ           ih        ih

o        ō        o         ò         ŏ        oh       oh

u         ū         u       ù        ŭ         uh       uh

or       ōr        or        òr        ŏr         orh     orh

m       ˜        m        –        m˘      mh      mh

ng         ¤g        ng ǹg        ňg        ngh     ngh

•變調

高平 → 中平 (1 → 7)

kui→kūi-mňg (開門)                      su→sū-hū (師父)

中平 → 下降 (7 → 3)

b¤g→bng-tàng (飯桶)                   sī→si-hui (是非)

下降 → 高降 (3 → 2)

ki→kì-se (氣勢)                           bo→bò-si (布施)

高降 → 高平 (2 → 1)

zàu→zau-lō (走路)                              hài→hai-ìng (海湧)

上升 → 中平  (5→7(3))

dĕ→dē-suan (茶山)                              iŭ→iū-zùi (油水)

8→4 (p.t.k高收→下收)

hak→hak-sing (學生)                     rit→rit-zì (日子)

4→8 (p.t.k下收 → 高收)

sip→sip-ki (濕氣)                           bit→bit-iù (筆友)

8→3 (-h高收→下平)

ghueh→ghueh-niŭ (月娘)                  peh→peh-sik (白色)

4→2 (-h下收 → 高降)

geh→gèh-ging(隔間)                                ah→àh-bhah(鴨肉)

課程二:台語拼音聽寫練習

讀寫出下面漢字的羅馬拼音

臭臭【         】                紅紅【         】                烏烏【         】

長長【         】                短短【         】                軟軟【         】

冷冷【         】                密密【         】                開開【         】

舊舊【         】                新新【         】                軟軟【         】

久久【         】                白白【         】                暗暗【         】

甜甜【         】                苦苦【         】                重重【         】

老老【         】                幼幼【         】                靜靜【         】

溼溼【         】                闊闊【         】                薄薄【         】

 

■台灣俗語 (標自然調)

zit gi cau, zit diam lo                       

一枝草一點露

ziah gue zi bai ciu tau                     

食果子拜樹頭  

se kang m bo, dua kang gior ko  

細空毋補,大空叫苦

se han tau bhan bu, dua han tau kan ghu

細漢偷挽匏,大漢偷牽牛

sior lion ziah u cun, sior cion ziah bhor hun

相讓食有伸,相搶食無份

ga hor bhan su hing, ga cau bhan se ging

家和萬事興,家吵萬世窮

ziah-b¤g

Ghua bhèh ziah-b¤g,  Ghua bhèh ziah-b¤g           

bak-dò iau   bak-dò iau                                        

gē-bhah dī-bhah hor-ziah                                      

cēn-cai dau-hu hor-ziah                                      

zīn hor-ziah  zīn hor-ziah                                 

 

Dāi-lăm

Dāi-lăm  Dāi-lăm  ghua ài lì                

Sì-ge ciōng-bhùan rīn-zīng bhī.      

Lāng-lăng di zia zīn hūan-hì             

Tiān-tian gùe-diorh hor rit zì                  

 

ō-o beh-beh                            

ā-siong tāu-mňg ŏ-ō-o                      

ā-lĭng cùi-kì bĕh-beh-beh                

ā-gi cùi-dŭn ăng-āng-ăng                

ā-din bhak-ziu dŭa-dua-dūa          

 

ōng-lăi sī-gue

ōng-lăi ghīng-ghìng zīn-hor-ziah,      

sī-gue iā-zì zi-cùi-da,                  

ziah gīn-zior bhōr bèh-pŭe,                

sit-zāi u-iàn zīn-ciòr-kue

■台灣國風

ciān  lì  lo  dŏ          

ciān-lì  lo-dŏ  bhōr   hiām   h¤g 

gìn -bhīn   cīn -ciūn   bhit   giāu  tňg 

ko  m  sī -zing  giān  dòr  dǹg

hor -ūe   bhue   gòng  tin  sīng  gng

 

lāng  ē  ā-gor

lāng  ē  ā -gor  lèh  kūi-diam

ghun  ē  ā-gor  lèh  bhe-iăm

zit-bàin /bài  teh-zĭn  zit-bài  liām

iām-gùan  ē  zĭn  u  kàh  giăm

 

■古詩吟唱:

cūn  hìau  ( bhing ho rĭan)

cūn-bhĭan  but  gak  hìau

cù-cu  bhūn  tē  nìau

ia  lăi  hong-u-sing

hūa lok dī dōr sìau

客語cún  hiàu ( mèn ho ien )

cún  min  but  gok  hiàu

cu  cu  vun  ti  niáu

ia  loi  fúng  ì  sáng

fa  lok  di  dó  sèu

課程三:音韻系統與拼音:方音差

【南北部腔舉例】

e→ue          南部腔(漳)→北部腔(泉)

鞋(ĕ→uĕ)                隘(eh→ueh)                賣(bhē→bhūe)                買(bhè→bhùe) 

初(ce→cue)             洗(sè→sùe)                  地(dē→dūe)                 題(dĕ→dŭe) 

替(te→tue)              細(se→sue)                  街(ge→gue)                  雞(ge→gue)  齊(zĕ→zŭe)

 

ue→e  南部腔(漳)→北部腔(泉)

鍋(ue→e)                尾(bhùe→bhè)             吹(cue→ce)                   火(hùe→hè )

飛(bue→be)            粿(gùe→gè)                   皮(pŭe→pĕ)                   稅(sue→se)

灰(hue→he)             伙(hùe→hè)                   歲(hue→he)                   貨(hue→he)

炊(cue→ce)          賠(bŭe→bĕ)                   倍(būe→bē)

糜(bhŭe→bhĕ)(mŭe→mĕ)                                 妹(bhūe→bhē)(mūe→mē)

 

eh→ueh  南部腔(漳)→北部腔(泉)

八(beh→bueh)        卜(bheh→bhueh)          笠(leh→lueh)                

 

ueh→eh          南部腔(漳)→北部腔(泉)

說(sueh→seh)          郭(gueh→geh)              缺(kueh→keh) 

月(ghueh→gheh)  被(pueh→peh)

 

en→in          南部腔(漳)→北部腔(泉)

嬰(en→in)  諍(zen→zin)  更(gen→gin) 

病(bēn→bīn)  生(sen→sin)  姓(sen→sin) 

鄭(den→din)  爭(zen→zin)  暝(bhĕn→bhĭn)(mĕ→mĭ)

平(bĕn→bĭn)  井(zèn→zìn)  青(cen→cin) 

醒(cèn→cìn)  澎(pĕn→pĭn)        硬(ghēn→ghīn)

i→u  南部腔(漳)→北部腔(泉)

除(dĭ→dŭ)    慮(lī→lū)    居(gi→gu)    去(ki→ku)

語(ghì→ghù)  呂(lì→lù)    旅(lì→lù)     舉(gì→gù)

汝(lì→lù)    箸(dī→dū)    豬(di→du)

 

u→i  南部腔(漳)→北部腔(泉)

薯(zŭ→zĭ)    鼠(cù→cì)

 

in→un  南部腔(漳)→北部腔(泉)

恩(in→un)  斤(gin→gun)  巾(gin→gun)  勤(kĭn→kŭn)

銀(ghĭn→ghŭn)  恨(hīn→hūn)  近(gīn→gūn)  跟(gin→gun) 

均(gin→gun)  筋(gin→gun) 

 

iu→io  南部腔(漳)→北部腔(泉) 

娘(liŭn→liŏn /niŭ→niŏ)  量(liŭn→liŏn /niŭ→niŏ) 

糧(liŭn→liŏn /niŭ→niŏ)  梁(liŭn→liŏn /niŭ→niŏ)

兩(liùn→liòn /niù→niò)

張(diun→dion)  場(diŭn→diŏn)  丈人(diūn→diōn) 

帳(diun→dion)  尚(siūn→siōn)  腔(kiun→kion) 

癢(ziūn→ziōn)

 

uain→uin  南部腔(漳)→北部腔(泉)

關(guain→guin)  縣(gūain→gūin/gūan)  橫(hŭain→hŭin)

補充一:台/客語聲調

一、長音:台語的聲調許多人覺得十分困難,本文提供一種簡單的方法,來學習台語聲調。台語聲調傳統有八音,但第二與第六聲一樣,所以總共有七個聲調。我們再進一步將之分為五個長音與兩個短音(入聲),長音的變化如下:

拼音/漢字

dong 東(sol)

dōng 洞(mi)

dong 棟(do)

dòng 黨

dŏng 同

口語調名

高平調

中平調

低降調

高降調

上升調

華語

華語第1聲

 

 

華語第4聲

似華語第3聲

傳統聲調

1

7

3

2

5

 「高平、中平、低降」三者之間形成sol,mi,do(la,sol,mi)的音階關係,五個長音的自然口語調形如下:美麗大教堂bhi-lē dua gàu-dňg 。

 

二、連續變調:台語的語音除了最後一個字是「本音(本調)」外,其餘通常都需要「變音(變調)」,例如「好hòr」與「友iù」的本音都是接近華語四聲高降,但「好友」兩個字相連時,「好」卻要變音為華語第一聲(hor高平)。自然口語調形的排序(1,2,3,4),剛好是台語的變調順序,參考如下船仔圖形。 

 

 


 

 


1.       火(hùe 為高降)

火車(hue-cia 「火」由高降變為高平)

火車站(hue-ciā-zām 「車」由高平變為中平)

火車站長(hue-ciā-zam-diùnn 「站」由中平變為低降)

長老        (diunn-lòr 「長」由高降變為高平)

2. 戲台 (dăi 「台」為低緩上昇)

台北 dai-bak(北部腔調「台」由低緩上昇變為低降dai)

台北 dāi-bak(南部腔調「台」由低緩上昇變為中平dāi)

台南dāi-lăm(南部腔調「台」由低緩上昇變為中平dāi)

三、兩個短音(入聲):

zap 十       zap-si十四(高入聲變低入聲)

cit  七        cit-zap 七十(低入符號變高入聲,低入的音值是中入聲)

ziah食      ziah-mī食麵(高入聲變低降聲而且h入聲幾乎消失)

ah 鴨        àh bhah 鴨肉 (低入符號變高降聲而且h入聲幾乎消失)

補充二:如何使用快速鍵製作台/客語拼音聲調符號

I. á é í ó ú  / à è ì ò ù 的顯示:

 

 

Á

É

í

ó

ú

à

è

ì

ò

ù

Alt

+

1

2

3

4

5

6

7

8

9

0

 

II. ā ē ī ō ū / ă ĕ ĭ ŏ ŭ的顯示:

 

 

Ā

Ē

ī

ō

ū

ă

ĕ

ĭ

ŏ

ŭ

Alt

+

 Q

w

e

r

t

y

u

i

o

p

 

使用步驟說明:

1.  打開Word文件視窗

2.  選取插入/符號出現符號視窗

3.  在【字型】欄選擇「 (英文字) 」(在左上方),再在【種類】欄選擇「拉丁文擴充-A」

4.  從其中尋找並選取所要的符號áéíóú àèìòù與āēīōū ăĕĭŏŭ之一

5.  按一下【快速鍵】按鈕,出現「自訂鍵盤」視窗

6. 在「請按新設定的快速鍵」欄,依照上表先按Alt鍵,再同時鍵入數字鍵

(例如:á是先按Alt鍵,再同時鍵入數字鍵1),然後按【指定】鍵,再按【關閉】鍵

(例如:ā是先按Alt鍵,再同時鍵入字母鍵q),然後按【指定】鍵,再按【關閉】鍵

7.重複3-6的動作,直到完成所有字母符號.    

III. a e i o u

先鍵入所要的字母,再加底線即可.

課程四:台語通用拼音音節表

台語通用拼音一覽表

表一:台語通用拼音聲母分類

 

不送氣

塞  音

送  氣

塞  音

擦  音

濁  音

鼻音

非鼻音

唇  音

b(ㄅ)

p(ㄆ)

 

m(ㄇ)

bh/v

(濁ㄅ)

舌尖非齒音

d(ㄉ)

t(ㄊ)

 

n(ㄋ)

l(ㄌ)

舌根或喉音

g(ㄍ)

k(ㄎ)

h(ㄏ)

   ng

gh/q

(濁ㄍ)

舌尖齒音

z(ㄗ)

c(ㄘ)

s(ㄙ)

 

r

(不翹舌ㄖ)

 

      

表二:台語通用拼音聲調

a           ā           a           à           ă           ah         ah

i            ī            i            ì            ĭ            ih          ih

u           ū           u           ù           ŭ           uh         uh

e           ē           e           è           ĕ           eh         eh

o           ō           o           ò           ŏ           oh         oh

or         ōr         or         òr         ŏr         orh       oh

1     7     3     2     5     4     8

表:台語乙式音節表:單純與鼻聲尾韻母(1)              

    聲母

     韻母

零

聲

母

ㄅ

b

ㄆ

p

ㄇ

m

ㄅ

(濁音)

bh/v

ㄉ

d

ㄊ

t

ㄋ

n

ㄌ

l

單

 

純

 

韻

 

母

 ㄚ   -a

a    阿

ba   爸

pa   帕

ma   媽

bha  麻

da   乾

ta   ─

na   那

la   蠟

 

 ㄝ   -e

e    鞋

be   父

pe   皮

me   罵

bhe  賣

de   地

te   體

ne   奶

le   禮

 

 ㄧ   -i

i   椅

bi   比

pi   披

mi   棉

bhi  美

di   弟

ti   恥

ni   年

li   你

 

      -o

o    烏

bo   部

po   普

mo   謀

bho  貿

do   度

to   土

no   努

lo   路

 

 ㄨ   -u

u   污

bu   孵

pu   浮

 

bhu  舞

du   廚

tu   儲

 

lu   旅

 

 ㄞ   -ai

ai   愛

bai  拜

pai  派

mai  邁

bhai 眉

dai  台

tai  太

nai  奈

lai  來

 

 ㄠ   -au

au   後

bau  包

pau  跑

mau  貌

bhau ─

dau  投

tau  頭

nau  腦

lau  老

 

 ㄜ   -or

or   蚵

bor  報

por  抱

 

bhor 帽

dor  道

tor  討

nor  娜

lor  勞

 

ㄧㄚ  -ia

ia   野

    

 

mia  名

 

dia  爹

 

nia  娘

lia  惹

 

ㄧㄠ  -iau

iau  邀

biau 標

piau 漂

miau 妙

bhiau

diau 條

tiau 跳

niau 貓

liau 料

 

      -ior

ior  腰

bior 錶

pior 票

 

bhior秒

dior 釣

tior ─

 

lior 尿

 

      -io

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

      -iu

iu  油

biu  彪

 

 

bhiu 謬

diu  丟

tiu  抽

niu  紐

liu  流

 

ㄨㄚ  -ua

ua   娃

bua  簸

pua  破

mua  滿

bhua 磨

dua  大

tua  拖

nua  爛

lua  賴

ㄨㄞ  -uai

uai  歪

 

 

muai 妹

 

 

 

 

 

 

      -ue

ue   話

bue  杯

pue  配

 

bhue 尾

due  地

tue  退

 

lue  內

 

      -ui

ui   為

bui  肥

pui  屁

mui  每

bhui 瞇

dui  隊

tui  腿

nui 卵

lui  類

 

鼻

 

 

聲

 

 

尾

      -am

am   暗

 

 

 

 

dam  談

tam  探

 

lam  南

 

      -iam

iam  鹽

 

 

 

 

diam 店

tiam 添

 

liam 唸

 

      -im

im  音

 

 

 

 

dim  沉

tim  琛

 

lim  林

 

      -om

om   ─

 

 

 

 

dom  ─

 

 

 

 

 ㄢ   -an

an   安

ban  班

pan  叛

 

bhan 萬

dan  單

tan  趁

 

lan  咱

 

     -ian/en

ian  煙

bian 編

pian 偏

 

bhian免

dian 電

tian 填

 

lian 連

 

ㄧㄣ  -in

in  因

bin  賓

pin  品

 

bhin 民

din  陣

tin  ─

 

lin  您

 

ㄨㄢ  -uan

uan  灣

buan ─

puan 磐

 

bhuan滿

duan 端

tuan 團

 

luan 戀

 

ㄨㄣ  -un

un  運

bun  本

pun  盆

 

bhun 文

dun  屯

tun  吞

 

lun  論

 

 ㄤ   -ang

ang  紅

bang 房

pang 蜂

 

bhang望

dang 重

tang 窗

 

lang 人

 

ㄧㄤ  -iang

iang 央

biang砰

piang龐

 

 

diang─

tiang─

 

liang涼

 

ㄧㄥ  -ing

ing 英

bing 冰

ping 評

 

bhing明

ding 定

ting 停

 

ling 靈

 

      -iong

iong揚

 

 

 

 

diong中

tiong暢

 

liong良

 

      -ong

ong  王

bong 榜

pong 膨

 

bhong檬

dong 黨

tong 統

 

long 攏

 

 

ㄨㄤ  -uang

uang ─

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 表:台語乙式音節表:單純與鼻聲尾韻母(2)            (共436個音節)

    聲母

     韻母

ㄍ

g

ㄎ

k

 

��

ng

 

ㄍ

(濁音)

gh/q

ㄏ

h

ㄗ

z

ㄘ

c

ㄙ

s

ㄖ

(不捲舌)

r

 

單

 

純

 

韻

 

母

ㄚ    -a

ga   家

ka   腳

nga 雅

gha  ─

ha   下

za   早

ca   炒

sa   柵

 

ㄝ    -e

ge   計

ke   溪

nge 硬 

ghe  藝

he   系

ze   坐

ce   冊

se   世

 

ㄧ    -I

gi   機

ki   去

ngi ─

ghi  義

hi   喜

zi   芝

ci   市

si   是

ri   字

      -o

go   古

ko   苦

ngo 吳

gho  五

ho   雨

zo   組

co   初

so   所

 

ㄨ    -u

gu   龜

ku   區

 

ghu  牛

hu   府

zu   自

cu   厝

su   事

ru   如

ㄞ    -ai

gai  解

kai  概

ngai 礙

ghai 涯

hai  海

zai  財

cai  菜

sai  賽

 

ㄠ    -au

gau  九

kau  口

ngau 藕

ghau ─

hau  孝

zau  走

cau  草

sau  掃

 

ㄜ    -or

gor  高

kor  考

 

ghor 鵝

hor  好

zor  做

cor  錯

sor  嫂

 

ㄧㄚ  -ia

gia  寄

kia  騎

ngia ─

ghia 惹

hia  瓦

zia  者

cia  車

sia  寫

ria  惹

ㄧㄠ  -iau

giau 驕

kiau 翹

ngiau癢

ghiau擾

hiau 曉

ziau 鳥

ciau 超

siau 消

riau 擾

      -ior

gior 叫

kior ─

 

ghior

hior 葉

zior 少

cior 笑

sior 燒

rior 尿

      -io

 

 

 

 

hio  ─

 

 

 

 

      -iu

giu  球

kiu  ─

 

ghiu 柔

hiu  休

ziu  酒

ciu  秋

siu  修

riu  柔

ㄨㄚ  -ua

gua  歌

kua  跨

ngua ─

ghua 我

hua  化

zua  紙

cua  蔡

sua  沙

rua  ─

ㄨㄞ  -uai

guai 怪

kuai 快

 

 

huai 懷

zuai 跩

cuai ─

suai 師

 

      -ue

gue  過

kue  詼

 

ghue 倪

hue  會

zue  罪

cue  吹

sue  衰

rue  睿

      -ui

gui  貴

kui  虧

 

ghui 巍

hui  惠

zui  醉

cui  脆

sui  隨

rui  銳

鼻

 

聲

 

尾

 

韻

 

母

      -am

gam  甘

kam  崁

 

gham 岩

ham  陷

zam  站

cam  參

sam  杉

 

      -iam

giam 減

kiam 欠

 

ghiam嚴

hiam 險

ziam 佔

ciam 簽

siam 閃

riam 染

      -im

gim  金

kim  琴

 

ghim 任

him  熊

zim  嬸

cim  深

sim  心

rim  忍

      -om

 

 

 

 

 

 

 

som  ─

 

 ㄢ   -an

gan  奸

kan  刊

 

ghan 諺

han  漢

zan  贊

can  餐

san  瘦

 

     -ian/en

gian建

kian遣

 

ghian研

hian現

zian煎

cian 淺

sian善

rian 然

ㄧㄣ  -in

gin  近

kin  輕

 

ghin 銀

hin  恨

zin  真

cin  親

sin  新

rin  人

ㄨㄢ  -uan

guan 縣

kuan 款

 

ghuan源

huan 反

zuan 全

cuan 川

suan 選

ruan ─

ㄨㄣ  -un

gun  滾

kun  睏

 

ghun 阮

hun  婚

zun  陣

cun  春

sun  孫

run  閏

 ㄤ   -ang

gang 江

kang 空

 

ghang楞

hang 巷

zang 叢

cang 藏

sang 送

 

ㄧㄤ  -iang

giang─

kiang鏗

 

ghiang

hiang響

ziang掌

ciang─

siang常

riang─

ㄧㄥ  -ing

ging─

king 慶

 

ghing迎

hing 形

zing 政

cing 清

sing 省

ring  仍

      -iong

giong強

kiong恐

 

ghiong

hiong響

ziong將

ciong*衝

siong常

riong 絨

      -ong

gong 講

kong 慷

 

ghong憨

hong 風

zong 總

cong 聰

song 爽

 

 

ㄨㄤ  -uang

 

 

 

 

 

 

 

 

 

表:台語乙式音節表:鼻化與入聲韻母(1)

    聲母

     韻母

零

聲

母

ㄅ

b

ㄆ

p

ㄇ

m

ㄅ

(濁音)

bh/v

ㄉ

d

ㄊ

t

ㄋ

n

ㄌ

l

鼻

 

 

 

 

化

 

 

-m

m    姆

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-ng

ng   黃

bng  飯

 

mng  門

bhng 問

dng  當

tng  湯

nng  軟

lng  ─

 

-an

an      餡

 

pan  怕

 

 

dan  打

tan  ─

 

 

 

-en

en      嬰

ben  病

pen  澎

 

 

den  鄭

ten  ─

 

 

 

-in

in    圓

bin  邊

pin  鼻

 

 

din  甜

tin  天

 

 

 

-on

on      惡

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-ain

ain  負

 

pain  壞

 

 

 

 

 

 

 

-aun

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-ian

ian     影

bian  拼

pian 

 

 

dian  訂

tian  聽

 

 

 

-iaun

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-ion

ion     楊

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-iun

iun   洋

 

 

 

 

diun  張

 

 

 

 

-uan

uan     碗

buan  半

puan  判

 

 

duan  彈

tuan  碳

 

 

 

-uain

uain  歪

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-uen

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-uin

 

 

 

 

 

 

 

 

 

入

 

 

 

聲

 

 

 

h

 

 

 

-ah

ah  鴨

bah  百

pah  拍

mah  媽

bhah 肉

dah  貼

tah  塔

nah  凹

lah  垃

 

-eh

eh  窄

beh  白

 

meh  脈

bheh 

deh  ─

teh  徹

neh  躡

leh  笠

 

-ih

 

 

 

mih  物

bhih

dih  滴

tih  鐵

nih ─

lih  ─

 

-oh

oh  哦

 

 

moh  ─

 

 

 

 

loh  ─

 

-uh

 

buh  ─

puh ─

 

 

duh  ─

 

 

 

 

-auh

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-orh

orh 學

borh 薄

 

 

 

dorh ─

 

 

lorh 落

 

-iah

iah ─

biah 壁

piah 避

 

 

 

tiah 拆

 

liah ─

 

-iauh

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-iorh

iorh葯

 

 

 

 

diorh─

 

 

liorh─

 

-ioh

 

 

 

 

 

dioh ─

 

 

 

 

-uah

uah 活

buah 撥

 

 

bhuah抹

 

tuah  ─

 

luah ─

 

-ueh

 

bueh八

 

 

 

 

 

 

 

 

入

 

聲

 

p

t

k

-ap

ap   壓

 

 

 

 

dap  答

tap  塌

 

lap  納

 

-iap

iap  葉

 

 

 

 

diap諜

tiap 帖

 

liap 粒

 

-ip

ip  ─

 

 

 

 

 

 

 

lip  立

 

-op

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-at

at   握

bat  八

 

 

bhat 識

dat  達

tat  踢

 

lat  力

 

-iat/et

iat  ─

biat 別

piat 撇

 

bhiat滅

diat ─

tiat  徹

 

liat 列

 

-it

it  乙

bit  筆

pit  匹

 

bhit 蜜

dit  直

tit  ─

 

lit  日

 

-uat

uat  越

buat撥

puat 潑

 

bhuat茉

duat 奪

tuat 脫

 

 

 

-ut

ut  鬱

but  佛

put  ─

 

bhut 物

dut  ─

tut  突

 

lut  律

 

-ak

ak   ─

bak  北

pak  ─

 

bhak 目

dak  ─

tak  讀

 

lak  六

 

-iak

 

biak ─

 

 

 

 

 

 

 

 

-ik

ik  億

bik  ─

pik  霹

 

bhik ─

dik  迪

tik  ─

 

lik  歷

 

-iok

iok  約

 

 

 

 

diok 築

tiok ─

 

liok 陸

 

-ok

ok   惡

bok  暴

pok  博

 

bhok 木

dok  獨

tok  託

 

lok  錄

 

入聲鼻化

-ahn

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-ehn

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-ihn

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


    表:台語乙式音節表:入聲與鼻化韻母(2)                    (共351個音節)

    聲母

     韻母

ㄍ

g

ㄎ

k

��

ng

ㄍ

(濁音)

ㄏ

h

ㄗ

z

ㄘ

c

ㄙ

s

ㄖ

(不捲舌)

r

gh/q

 

 

 

鼻

 

 

 

化

 

 

-m

 

 

 

 

hm   ─

 

 

 

 

-ng

gng  光

kng  勸

 

 

hng  園

zng  莊

cng  床

sng  算

 

-an

gan  敢

kan  ─

 

 

han  ─

zan  ─

 

san  三

 

-en

gen  羹

ken  坑

 

 

hen  ─

zen  井

cen  青

sen  生

 

-in

gin  見

kin  ─

 

 

hin  耳

zin  箭

cin  星

sin  豉

 

-on

gon  ─

kon  ─

 

 

hon  ─

 

 

 

 

-ain

gain  ─

kain 鏘

 

 

hain  ─

zain  怎

 

 

 

-aun

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-ian

gian  件

 

 

 

hian  兄

zian  正

cian  請

sian  聲

 

-iaun

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-ion

gion  薑

 

 

 

 

 

cion  象

sion 賞

 

-iun

giun  ─

kiun  腔

 

 

hiun  香

ziun  蔣

ciun  像

siun  想

 

-uan

guan  寒

kuan  看

 

 

huan  歡

zuan  煎

cuan  ─

suan  山

 

-uain

guain關

 

 

 

huain橫

zuain跩

 

suain─

 

-uen

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-uin

guin  ─

kuin  ─

 

 

huin  ─

 

 

 

 

 

 

 

 

 

入

 

聲

 

h

-ah

gah  甲

kah  卡

 

ghah  ─

hah  合

zah  截

cah  插

 

 

-eh

geh  隔

keh  客

ngeh   挾

gheh  ─

heh  嘿

zeh  節

ceh  冊

seh  雪

 

-ih

gih  忌

 

 

ghih  ─

 

zih  摺

cih  ─

sih  ─

rih ─

-oh

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-uh

 

 

 

 

 

 

 

suh  ─

 

-auh

gauh ─

 

 

 

 

 

 

 

 

-orh

gorh ─

 

 

 

horh 鶴

zorh 作

 

sorh ─

 

-iah

 

 

 

ghiah ─

hiah ─

ziah 吃

ciah 赤

siah削

 

-iauh

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-iorh

 

kiorh拾

 

 

hiorh歇

ziorh石

ciorh尺

siorh惜

 

-ioh

 

kioh ─

 

 

 

 

 

 

 

-uah

guah 割

kuah闊

 

 

huah ─

zuah ─

cuah ─

suah 續

ruah 熱

-ueh

gueh 郭

 

 

ghueh 月

hueh 血

 

 

sueh ─

 

入

 

聲

 

p

t

k

-ap

gap ─

kap  磕

 

 

hap  合

zap  十

cap  ─

sap  ─

 

-iap

giap 峽

kiap ─

 

ghiap 業

hiap 協

ziap 接

ciap ─

siap 涉

 

-ip

gip  級

kip  吸

 

ghip  ─

hip  ─

zip  集

cip  ─

sip  習

rip  入

-op

 

 

 

 

 

 

cop  ─

 

 

-at

gat  ─

 

 

 

hat  ─

zat  紮

cat  賊

sat  殺

 

-iat/et

giat  結

kiat  ─

 

ghiat ─

hiat  穴

ziat 節

ciat 切

siat 設

riat  熱

-it

 

kit  乞

 

ghit  ─

hit  ─

zit  質

cit  七

sit  實

rit  日

-uat

guat 決

kuat 缺

 

ghuat 月

huat 法

zuat 絕

cuat ─

suat 說

 

-ut

gut  滑

kut  屈

 

 

hut  佛

zut  卒

cut  出

sut  術

 

-ak

gak  角

kak  殼

 

ghak  岳

hak  學

zak  ─

cak  ─

sak  ─

 

-iak

giak ─

 

 

 

 

 

ciak ─

siak 摔

 

-ik

gik  激

kik  ─

 

ghik  ─

hik  ─

zik  叔

cik  策

sik  色

 

-iok

giok 局

kiok 曲

 

ghiok 玉

 

ziok 祝

ciok 促

siok 屬

riok 弱

-ok

gok  國

kok  擴

 

ghok  鱷

hok  復

zok  族

cok  簇

sok  束

 

入聲鼻化

-ahn

 

 

 

 

hahn  ─

 

 

 

 

-ehn

 

 

 

 

hehn ─

 

 

 

 

-ihn

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


台語三大拼音與客語、華語拼音之對照

 

注音

符號

 

華語

通用

台語

通用

客語

通用

台語

教羅

台語

tlpa

原住民

阿美語

漢 語

拼 音

聲

母

ㄅ

ㄆ

ㄇ

ㄈ

ㄉ

ㄊ

ㄋ

ㄌ

ㄍ

ㄎ

ㄏ

b

p

m

f

d

t

n

l

g

k

h

b

p

m

 

d

t

n

l

g

k

h

b

p

m

f

d

t

n

l

g

k

h

p

ph

m

 

t

th

n

l

k

kh

h

p

ph

m

 

t

th

n

l

k

kh

h

p

 

m

f

t

 

n

l

k

 

x/h

b

p

m

f

d

t

n

l

g

k

h

ㄗ

ㄘ

ㄙ

ㄐ

ㄑ

ㄒ

z

c

s

ji

ci

si

z

c

s

zi

ci

si

z

c

s

zi

ci

si

ch

chh

s

chi

chhi

si

c

ch

s

ci

chi

si

c

 

s

ci

 

si

z

c

s

j

q

x

ㄓ

ㄔ

ㄕ

jh

ch

sh

 

(zh)

(ch)

(sh)

 

 

 

zh

ch

sh

ㄖ

 

r

 

ri

ru

(rh)

 

j

 

j

 

r

 

r

 

 

 

 

bh/v

gh/q

ng

v

 

 

ng

 

b

g

ng

 

b

g

ng

 

 

 

ng

 

韻

母

ㄚ

ㄛ

 

ㄜ

ㄝ

ㄦ

ㄧ

ㄨ

ㄩ

空韻

鼻化

入聲

a

o

 

e

ê

er

i,yi

u,wu

yu

ih

 

 

a

o

or

 

e

 

i

u

 

 

-n=-nn

p,t,k,h

a

o

 

e

 

i

u

 

ii

 

 

p,t,k

a

o

o

 

e

 

i

u

 

 

-n

p,t,k,h

a

oo

o

 

e

 

i

u

 

 

-nn

p,t,k,h

a

o

 

e

 

i

u

 

 

 

 

 

a

o

 

e

ê

er

i,yi

u,wu

u,ü,yu

i