台南縣北門國民小學
鄉土語言研習課程
主題:通用拼音自然教學
講師:董
峰
政
e-mail:tang1109@yam.com
網站:demo1.nkhc.edu.tw/~t0015/
鯤島台語文研究會會長
國立高雄餐旅學院通識中心
成功大學語言中心台語班
南都電台FM89.1「母語的田園」主持人
台南市文化基金會執行委員
演講日期(一):12/11/2002(三) 13:30─16:30
演講日期(二):12/18/2002(三) 13:30─16:30
地點:台南縣北門國小
【大綱】
課程一:通用拼音音韻系統與拼音:
課程二:通用拼音聽寫練習
課程三:方音差異
課程四:台語通用拼音音節表
課程一:音韻系統與拼音
編撰:董峰政
韻母
a〔阿ㄚ〕
i〔醫ㄧ〕
u〔污ㄨ〕 e〔挨ㄝ〕
o〔烏ㄛ〕 or〔呵ㄜ〕
*m〔–姆〕
ng〔央〕
聲母
b〔ㄅ〕
p〔ㄆ〕
bh〔万〕
m〔ㄇ〕
d〔ㄉ〕
t〔ㄊ〕
l〔ㄌ〕
n〔ㄋ〕
g〔ㄍ〕
k〔ㄎ〕
gh〔兀〕
ng〔兀o〕
z〔ㄗ〕
c〔ㄘ〕
s〔ㄙ〕
r〔ㄖo〕
h〔ㄏ〕
韻母(母音).聲母(子音)舉列:
za
ka di
si gu su
查、
跤、 豬、
詩、 居、
輸
ce ge bor
dor go
do 妻、 家、
褒、 刀、
姑、 都
ba
pa bhi da te lu
笆、 拋、
咪、 礁、
梯、 攄
gor
ko ghŭ
ho
哥、 箍、
牛、 呼
zor
cu se
rī
慒、
趨、 紗、
字
mo ni ngà 毛、 拈、 雅
pe
bi sa
ki
批、
卑、 捎、
欺
聲母、韻母練習
|
韻母 |
a |
i |
u |
e |
o |
or |
|
聲母 |
||||||
|
b |
ba |
bi |
bu |
be |
bo |
bor |
|
p |
pa |
pi |
pu |
pe |
Po |
por |
|
b |
bha |
bhi |
bhu |
bhe |
bho |
bhor |
|
m |
ma |
mi |
mu |
me |
mo |
mor |
|
t |
da |
di |
du |
de |
do |
dor |
|
t |
ta |
ti |
tu |
te |
To |
tor |
|
l |
la |
li |
lu |
le |
lo |
lor |
|
n |
na |
ni |
nu |
ne |
no |
nor |
|
g |
ga |
gi |
gu |
ge |
go |
gor |
|
k |
ka |
ki |
ku |
ke |
Ko |
kor |
|
g |
gha |
ghi |
ghu |
ghe |
gho |
ghor |
|
ng |
nga |
ngi |
ngu |
nge |
ngo |
ngor |
|
z |
za |
zi |
zu |
ze |
zo |
zor |
|
c |
ca |
ci |
cu |
ce |
co |
cor |
|
s |
sa |
si |
su |
se |
so |
sor |
|
R |
ra |
ri |
ru |
re |
ro |
ror |
|
h |
ha |
hi |
hu |
he |
ho |
hor |
|
零聲母 |
a |
i |
u |
e |
o |
or |
讀寫出下面漢字的羅馬拼音
夫【 】奶【 】佳【 】卑【 】呼【 】
妻【 】波【 】查【 】科【 】胎【 】
奚【 】師【 】烏【 】租【 】笆【 】
紗【 】脂【 】區【 】疏【 】粗【 】
組【 】這【 】都【 】晡【 】焦【 】
絲【 】虛【 】辜【 】酥【 】葩【 】
跤【 】熙【 】箍【 】罵【 】豬【 】
複母音 10個
ai
au ia
iu ior iau
ui ue
ua uai
哀
歐
耶
優
腰
妖
威
鍋
娃
歪
ai
zai gai
cai kai
哀:知、該、猜、開
au cau
bau gau
dau
歐:抄、包、交、兜
ia
sia dia
cia kia
耶:賒、爹、車、奇
iu
ciu hiu
ziu siu
優:秋、休、周、收
ior
bior
sior zior
cior
腰:標、燒、蕉、俏
iau ziau
siau giau
ciau
妖:招、蕭、嬌、超
ui
hui gui
zui dui
威:輝、歸、錐、堆
ua
gua
tua kua
sua 娃:歌、拖、誇、沙
ue
kue
pue cue
gue
鍋:詼、批、吹、瓜.
uai guai
hŭai kuai
歪:乖、懷、快
讀寫出下面漢字的羅馬拼音
對【 】歌【 】標【 】花【 】該【 】
臭【 】貴【 】鬧【 】衰【 】怪【 】
教【 】嬌【 】小【 】大【 】休【 】
拜【 】抽【 】橋【 】曉【 】飛【 】
鼻化母音
11個 (
nn=n; ann=an)
a─an
i─in
u─un
e─en
o─on
ai─ain
ia─ian
iu─iun
ua─uan
uai─uain
iau─iaun
an
ga-gan
da-dan
佳─酵、焦─擔。
in
zi-zin
si-sin
支─晶、詩─生。
un
ūn-ūn-gior
火車聲。
en
ge-gen
ze-zen 家─更、這─爭
on
ōn-on-kun
唔唔睏(哄囡仔聲)
ain
ai-āin
哀─偝。
ian
sia-sian
dia-diàn
賒─聲、爹─鼎。
iun
ziu-ziun
siu-siun 周─漿、收─箱。
uan
gua-guan
sua-suan
歌─官、沙─山。
uain
guai-guain
乖─關
。
iaun iau-iaun 枵─喓。
讀寫出下面漢字的羅馬拼音
耳【 】甜【 】更【 】京【 】半【 】
邊【 】成【 】兄【 】囝【 】場【 】
餅【 】衫【 】貓【 】天【 】想【 】
香【 】歡【 】散【 】象【 】章【 】
碗【 】坑【 】爭【 】平【 】羌【 】
聲化母音 2個
m ng
m
ā-–(阿姆)
ng
diōng-ng(中央)
□鼻音韻尾 3個
m
(毋) n
(ㄣ) ng
(央)
am an
ang im
in ing ong
庵
安
尪
音
因
英
翁
un iam
ian/en iang
iong uan
uang
恩
閹
煙
殃
央
彎
嚾
am
gam
kam sam
庵:柑、堪、杉
an zan gan
kan ban
安:曾、艱、牽、班
ang
kang
sang dang
尪:空、鬆、東
im
zim
cim gim
sim
音:唚、深、金、心
in
zin
cin din
sin
因:真、親、珍、新
ing
zing
cing bing
ding
英:精、清、兵、丁
ong
zong
cong hong
dong 翁:宗、蒼、風、東
un
zun
cun hun
gun 恩:尊、春、芬、軍
iam
ziam
ciam giam
tiam 閹:針、簽、兼、添
ian/en
zian
cian hian
gian
煙:煎、遷、掀、堅
iang ziang
ghiang kiang
siang
殃:漳、妍、鏗、雙
iong ziong
ciong giong
diong
央:章、昌、宮、中
uan
zuan
cuan huan
guan
彎:專、川、番、娟
uang gūi-uāng-gūi-dòng
嚾:規嚾規黨
讀寫出下面漢字的羅馬拼音
公【 】董【 】上【 】傷【 】宮【 】
孫【 】康【 】唐【 】狂【 】根【 】
均【 】興【 】望【 】桑【 】種【 】
眾【 】空【 】孔【 】工【 】冬【 】
爽【 】酸【 】扛【 】反【 】館【 】
紡【 】興【 】望【 】桑【 】種【 】
風【 】鬆【 】動【 】甘【 】光【 】
飯【 】卵【 】算【 】重【 】香【 】
園【 】凍【 】晚【 】強【 】將【 】
貪【 】閃【 】減【 】延【 】前【 】
田【 】分【 】問【 】冷【 】黃【 】
典【 】現【 】餐【 】奸【 】總【 】
灣【 】南【 】電【 】堅【 】雙【 】
房【 】辯【 】吞【 】滾【 】人【 】
□台語的聲調
東 洞
棟 黨 同 督
毒
|
|
|
|
.介紹聲調
高平調(1):東(dong)。55
中平調(7):洞(dōng)。33
下降調(3):棟(dong)22/21
高降調(2):黨(dòng)。53/51
上升調(5):同(dŏng)。24
高收調(8):毒(dok)。44
下收調(4):督(dok)。32/33
1
7
3
2
5
4
8
a
ā
a
à
ă
ah
ah
e ē
e
è
ĕ
eh
eh
i ī
i ì
ĭ
ih ih
o ō
o
ò
ŏ
oh
oh
u
ū
u
ù
ŭ
uh
uh
or
ōr
or òr
ŏr
orh
orh
m
˜
m
–
m˘
mh
mh
ng ¤g
ng ǹg
ňg
ngh
ngh
•變調
高平 →
中平 (1
→
7)
kui→kūi-mňg
(開門)
su→sū-hū
(師父)
中平
→ 下降 (7 → 3)
b¤g→bng-tàng
(飯桶)
sī→si-hui
(是非)
下降
→ 高降 (3 → 2)
ki→kì-se (氣勢)
bo→bò-si (布施)
高降
→ 高平 (2 → 1)
zàu→zau-lō (走路)
hài→hai-ìng (海湧)
上升
→ 中平
(5→7(3))
dĕ→dē-suan (茶山) iŭ→iū-zùi (油水)
8→4 (p.t.k高收→下收)
hak→hak-sing (學生) rit→rit-zì (日子)
4→8
(p.t.k下收 → 高收)
sip→sip-ki
(濕氣)
bit→bit-iù
(筆友)
8→3 (-h高收→下平)
ghueh→ghueh-niŭ (月娘) peh→peh-sik (白色)
4→2
(-h下收 → 高降)
課程二:台語拼音聽寫練習
讀寫出下面漢字的羅馬拼音
臭臭【 】 紅紅【 】 烏烏【 】
長長【 】 短短【 】 軟軟【 】
冷冷【 】 密密【 】 開開【 】
舊舊【 】 新新【 】 軟軟【 】
久久【 】 白白【 】 暗暗【 】
甜甜【 】 苦苦【 】 重重【 】
老老【 】 幼幼【 】 靜靜【 】
溼溼【 】 闊闊【 】 薄薄【 】
■台灣俗語 (標自然調)
zit gi cau, zit diam lo
一枝草一點露
ziah gue zi bai ciu tau
食果子拜樹頭
se kang m bo, dua kang gior ko
細空毋補,大空叫苦
se han tau bhan bu, dua han tau kan ghu
細漢偷挽匏,大漢偷牽牛
sior lion ziah u cun, sior cion ziah bhor hun
相讓食有伸,相搶食無份
ga hor bhan su hing, ga cau bhan se ging
家和萬事興,家吵萬世窮
ziah-b¤g
Ghua
bhèh ziah-b¤g,
Ghua bhèh ziah-b¤g
bak-dò
iau bak-dò iau
gē-bhah
dī-bhah hor-ziah
cēn-cai
dau-hu hor-ziah
zīn
hor-ziah zīn hor-ziah
Dāi-lăm
Dāi-lăm
Dāi-lăm ghua ài lì
Sì-ge
ciōng-bhùan rīn-zīng bhī.
Lāng-lăng
di zia zīn hūan-hì
Tiān-tian
gùe-diorh hor rit zì
ō-o beh-beh
ā-siong tāu-mňg ŏ-ō-o
ā-lĭng cùi-kì bĕh-beh-beh
ā-gi cùi-dŭn ăng-āng-ăng
ā-din bhak-ziu dŭa-dua-dūa
ōng-lăi
sī-gue
ōng-lăi
ghīng-ghìng zīn-hor-ziah,
sī-gue
iā-zì zi-cùi-da,
ziah
gīn-zior bhōr bèh-pŭe,
■台灣國風
ciān
lì
lo dŏ
ciān-lì
lo-dŏ bhōr
hiām
h¤g
gìn
-bhīn
cīn -ciūn
bhit
giāu tňg
ko
m
sī
-zing giān
dòr dǹg
hor
-ūe
bhue
gòng tin
sīng
gng
lāng
ē ā-gor
lāng
ē ā
-gor lèh kūi-diam
ghun
ē ā-gor
lèh bhe-iăm
zit-bàin
/bài teh-zĭn
zit-bài liām
iām-gùan
ē zĭn
u
kàh
giăm
■古詩吟唱:
cūn
hìau ( bhing ho
rĭan)
cūn-bhĭan
but gak
hìau
cù-cu
bhūn tē
nìau
ia
lăi hong-u-sing
hūa
lok dī dōr sìau
客語cún
hiàu ( mèn ho ien )
cún
min but
gok hiàu
cu
cu vun
ti niáu
ia
loi fúng
ì sáng
課程三:音韻系統與拼音:方音差
【南北部腔舉例】
e→ue 南部腔(漳)→北部腔(泉)
鞋(ĕ→uĕ) 隘(eh→ueh) 賣(bhē→bhūe) 買(bhè→bhùe)
初(ce→cue) 洗(sè→sùe) 地(dē→dūe) 題(dĕ→dŭe)
替(te→tue) 細(se→sue) 街(ge→gue) 雞(ge→gue) 齊(zĕ→zŭe)
ue→e 南部腔(漳)→北部腔(泉)
鍋(ue→e) 尾(bhùe→bhè) 吹(cue→ce) 火(hùe→hè )
飛(bue→be) 粿(gùe→gè) 皮(pŭe→pĕ) 稅(sue→se)
灰(hue→he) 伙(hùe→hè) 歲(hue→he) 貨(hue→he)
炊(cue→ce) 賠(bŭe→bĕ) 倍(būe→bē)
糜(bhŭe→bhĕ)(mŭe→mĕ) 妹(bhūe→bhē)(mūe→mē)
eh→ueh 南部腔(漳)→北部腔(泉)
八(beh→bueh) 卜(bheh→bhueh) 笠(leh→lueh)
ueh→eh 南部腔(漳)→北部腔(泉)
說(sueh→seh) 郭(gueh→geh) 缺(kueh→keh)
月(ghueh→gheh) 被(pueh→peh)
en→in 南部腔(漳)→北部腔(泉)
嬰(en→in) 諍(zen→zin) 更(gen→gin)
病(bēn→bīn) 生(sen→sin) 姓(sen→sin)
鄭(den→din) 爭(zen→zin) 暝(bhĕn→bhĭn)(mĕ→mĭ)
平(bĕn→bĭn) 井(zèn→zìn) 青(cen→cin)
醒(cèn→cìn) 澎(pĕn→pĭn) 硬(ghēn→ghīn)
i→u 南部腔(漳)→北部腔(泉)
除(dĭ→dŭ) 慮(lī→lū) 居(gi→gu) 去(ki→ku)
語(ghì→ghù) 呂(lì→lù) 旅(lì→lù) 舉(gì→gù)
汝(lì→lù) 箸(dī→dū) 豬(di→du)
u→i 南部腔(漳)→北部腔(泉)
薯(zŭ→zĭ) 鼠(cù→cì)
in→un 南部腔(漳)→北部腔(泉)
恩(in→un) 斤(gin→gun) 巾(gin→gun) 勤(kĭn→kŭn)
銀(ghĭn→ghŭn) 恨(hīn→hūn) 近(gīn→gūn) 跟(gin→gun)
均(gin→gun) 筋(gin→gun)
iu→io 南部腔(漳)→北部腔(泉)
娘(liŭn→liŏn /niŭ→niŏ) 量(liŭn→liŏn /niŭ→niŏ)
糧(liŭn→liŏn /niŭ→niŏ) 梁(liŭn→liŏn /niŭ→niŏ)
兩(liùn→liòn /niù→niò)
張(diun→dion) 場(diŭn→diŏn) 丈人(diūn→diōn)
帳(diun→dion) 尚(siūn→siōn) 腔(kiun→kion)
癢(ziūn→ziōn)
uain→uin 南部腔(漳)→北部腔(泉)
關(guain→guin) 縣(gūain→gūin/gūan) 橫(hŭain→hŭin)
補充一:台/客語聲調
一、長音:台語的聲調許多人覺得十分困難,本文提供一種簡單的方法,來學習台語聲調。台語聲調傳統有八音,但第二與第六聲一樣,所以總共有七個聲調。我們再進一步將之分為五個長音與兩個短音(入聲),長音的變化如下:
|
拼音/漢字 |
dong 東(sol) |
dōng 洞(mi) |
dong 棟(do) |
dòng 黨 |
dŏng 同 |
|
口語調名 |
高平調 |
中平調 |
低降調 |
高降調 |
上升調 |
|
華語 |
華語第1聲 |
|
|
華語第4聲 |
似華語第3聲 |
|
傳統聲調 |
1 |
7 |
3 |
2 |
5 |
「高平、中平、低降」三者之間形成sol,mi,do(la,sol,mi)的音階關係,五個長音的自然口語調形如下:美麗大教堂bhi-lē dua gàu-dňg 。
二、連續變調:台語的語音除了最後一個字是「本音(本調)」外,其餘通常都需要「變音(變調)」,例如「好hòr」與「友iù」的本音都是接近華語四聲高降,但「好友」兩個字相連時,「好」卻要變音為華語第一聲(hor高平)。自然口語調形的排序(1,2,3,4),剛好是台語的變調順序,參考如下船仔圖形。
![]() |
1. 火(hùe 為高降)
火車(hue-cia 「火」由高降變為高平)
火車站(hue-ciā-zām 「車」由高平變為中平)
火車站長(hue-ciā-zam-diùnn 「站」由中平變為低降)
長老 (diunn-lòr 「長」由高降變為高平)
2. 戲台 (dăi 「台」為低緩上昇)
台北 dai-bak(北部腔調「台」由低緩上昇變為低降dai)
台北 dāi-bak(南部腔調「台」由低緩上昇變為中平dāi)
台南dāi-lăm(南部腔調「台」由低緩上昇變為中平dāi)三、兩個短音(入聲):
zap 十
zap-si十四(高入聲變低入聲)
cit
七
cit-zap
七十(低入符號變高入聲,低入的音值是中入聲)
ziah食
ziah-mī食麵(高入聲變低降聲而且h入聲幾乎消失)
ah
鴨 àh bhah 鴨肉 (低入符號變高降聲而且h入聲幾乎消失)
補充二:如何使用快速鍵製作台/客語拼音聲調符號
I. á é í
ó ú / à è ì ò ù 的顯示:
|
|
|
Á |
É |
í |
ó |
ú |
à |
è |
ì |
ò |
ù |
|
Alt |
+ |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
0 |
II. ā ē ī ō
ū / ă ĕ ĭ ŏ ŭ的顯示:
|
|
|
Ā |
Ē |
ī |
ō |
ū |
ă |
ĕ |
ĭ |
ŏ |
ŭ |
|
Alt |
+ |
Q
|
w |
e |
r |
t |
y |
u |
i |
o |
p |
使用步驟說明:
1.
打開Word文件視窗
2.
選取插入/符號出現符號視窗
3.
在【字型】欄選擇「 (英文字)
」(在左上方),再在【種類】欄選擇「拉丁文擴充-A」
4.
從其中尋找並選取所要的符號áéíóú àèìòù與āēīōū ăĕĭŏŭ之一
5.
按一下【快速鍵】按鈕,出現「自訂鍵盤」視窗
6.
在「請按新設定的快速鍵」欄,依照上表先按Alt鍵,再同時鍵入數字鍵
(例如:á是先按Alt鍵,再同時鍵入數字鍵1),然後按【指定】鍵,再按【關閉】鍵
(例如:ā是先按Alt鍵,再同時鍵入字母鍵q),然後按【指定】鍵,再按【關閉】鍵
7.重複3-6的動作,直到完成所有字母符號.
III. a e i o u
先鍵入所要的字母,再加底線即可.
課程四:台語通用拼音音節表
台語通用拼音一覽表
表一:台語通用拼音聲母分類
|
|
不送氣 塞
音 |
送
氣 塞
音 |
擦
音 |
濁
音 |
|
|
鼻音 |
非鼻音 |
||||
|
唇
音 |
b(ㄅ) |
p(ㄆ) |
|
m(ㄇ) |
bh/v (濁ㄅ) |
|
舌尖非齒音 |
d(ㄉ) |
t(ㄊ) |
|
n(ㄋ) |
l(ㄌ) |
|
舌根或喉音 |
g(ㄍ) |
k(ㄎ) |
h(ㄏ) |
ng |
gh/q (濁ㄍ) |
|
舌尖齒音 |
z(ㄗ) |
c(ㄘ) |
s(ㄙ) |
|
r (不翹舌ㄖ) |
表二:台語通用拼音聲調
a
ā
a à
ă
ah ah
i ī
i
ì
ĭ
ih ih
u ū
u
ù
ŭ
uh uh
e ē
e
è
ĕ
eh eh
o ō
o
ò
ŏ
oh oh
or ōr
or
òr
ŏr
orh oh
1
7 3
2 5
4 8
表:台語乙式音節表:單純與鼻聲尾韻母(1)
|
聲母
韻母 |
零 聲 母 |
ㄅ b |
ㄆ p |
ㄇ m |
ㄅ (濁音) bh/v |
ㄉ d |
ㄊ t |
ㄋ n |
ㄌ l |
||
|
單 純 韻 母 |
ㄚ
-a |
a
阿 |
ba
爸 |
pa
帕 |
ma
媽 |
bha
麻 |
da
乾 |
ta
─ |
na
那 |
la
蠟 |
|
|
ㄝ
-e |
e
鞋 |
be
父 |
pe
皮 |
me
罵 |
bhe
賣 |
de
地 |
te
體 |
ne
奶 |
le
禮 |
|
|
|
ㄧ
-i |
i
椅 |
bi
比 |
pi
披 |
mi
棉 |
bhi
美 |
di
弟 |
ti
恥 |
ni
年 |
li
你 |
|
|
|
-o |
o
烏 |
bo
部 |
po
普 |
mo
謀 |
bho
貿 |
do
度 |
to
土 |
no
努 |
lo
路 |
|
|
|
ㄨ
-u |
u
污 |
bu
孵 |
pu
浮 |
|
bhu
舞 |
du
廚 |
tu
儲 |
|
lu
旅 |
|
|
|
ㄞ
-ai |
ai
愛 |
bai
拜 |
pai
派 |
mai
邁 |
bhai
眉 |
dai
台 |
tai
太 |
nai
奈 |
lai
來 |
|
|
|
ㄠ
-au |
au
後 |
bau
包 |
pau
跑 |
mau
貌 |
bhau
─ |
dau
投 |
tau
頭 |
nau
腦 |
lau
老 |
|
|
|
ㄜ
-or |
or
蚵 |
bor
報 |
por
抱 |
|
bhor
帽 |
dor
道 |
tor
討 |
nor
娜 |
lor
勞 |
|
|
|
ㄧㄚ
-ia |
ia
野 |
|
|
mia
名 |
|
dia
爹 |
|
nia
娘 |
lia
惹 |
|
|
|
ㄧㄠ
-iau |
iau
邀 |
biau
標 |
piau
漂 |
miau
妙 |
bhiau
|
diau
條 |
tiau
跳 |
niau
貓 |
liau
料 |
|
|
|
-ior |
ior
腰 |
bior
錶 |
pior
票 |
|
bhior秒 |
dior
釣 |
tior
─ |
|
lior
尿 |
|
|
|
-io |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-iu |
iu
油 |
biu
彪 |
|
|
bhiu
謬 |
diu
丟 |
tiu
抽 |
niu
紐 |
liu
流 |
|
|
|
ㄨㄚ
-ua |
ua
娃 |
bua
簸 |
pua
破 |
mua
滿 |
bhua
磨 |
dua
大 |
tua
拖 |
nua
爛 |
lua
賴 |
||
|
ㄨㄞ
-uai |
uai
歪 |
|
|
muai
妹 |
|
|
|
|
|
|
|
|
-ue |
ue
話 |
bue
杯 |
pue
配 |
|
bhue
尾 |
due
地 |
tue
退 |
|
lue
內 |
|
|
|
-ui |
ui
為 |
bui
肥 |
pui
屁 |
mui
每 |
bhui
瞇 |
dui
隊 |
tui
腿 |
nui
卵 |
lui
類 |
|
|
|
鼻 聲 尾 |
-am |
am
暗 |
|
|
|
|
dam
談 |
tam
探 |
|
lam
南 |
|
|
-iam |
iam
鹽 |
|
|
|
|
diam
店 |
tiam
添 |
|
liam
唸 |
|
|
|
-im |
im
音 |
|
|
|
|
dim
沉 |
tim
琛 |
|
lim
林 |
|
|
|
-om |
om
─ |
|
|
|
|
dom
─ |
|
|
|
|
|
|
ㄢ
-an |
an
安 |
ban
班 |
pan
叛 |
|
bhan
萬 |
dan
單 |
tan
趁 |
|
lan
咱 |
|
|
|
-ian/en |
ian
煙 |
bian
編 |
pian
偏 |
|
bhian免 |
dian
電 |
tian
填 |
|
lian
連 |
|
|
|
ㄧㄣ
-in |
in
因 |
bin
賓 |
pin
品 |
|
bhin
民 |
din
陣 |
tin
─ |
|
lin
您 |
|
|
|
ㄨㄢ
-uan |
uan
灣 |
buan
─ |
puan
磐 |
|
bhuan滿 |
duan
端 |
tuan
團 |
|
luan
戀 |
|
|
|
ㄨㄣ
-un |
un
運 |
bun
本 |
pun
盆 |
|
bhun
文 |
dun
屯 |
tun
吞 |
|
lun
論 |
|
|
|
ㄤ
-ang |
ang
紅 |
bang
房 |
pang
蜂 |
|
bhang望 |
dang
重 |
tang
窗 |
|
lang
人 |
|
|
|
ㄧㄤ
-iang |
iang
央 |
biang砰 |
piang龐 |
|
|
diang─ |
tiang─ |
|
liang涼 |
|
|
|
ㄧㄥ
-ing |
ing
英 |
bing
冰 |
ping
評 |
|
bhing明 |
ding
定 |
ting
停 |
|
ling
靈 |
|
|
|
-iong |
iong揚 |
|
|
|
|
diong中 |
tiong暢 |
|
liong良 |
|
|
|
-ong |
ong
王 |
bong
榜 |
pong
膨 |
|
bhong檬 |
dong
黨 |
tong
統 |
|
long
攏 |
|
|
|
|
ㄨㄤ
-uang |
uang
─ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
表:台語乙式音節表:單純與鼻聲尾韻母(2)
(共436個音節)
|
聲母
韻母 |
ㄍ g |
ㄎ k |
�� ng |
ㄍ (濁音) gh/q |
ㄏ h |
ㄗ z |
ㄘ c |
ㄙ s |
ㄖ (不捲舌) r |
|
|
|
||||||||||
|
單 純 韻 母 |
ㄚ
-a |
ga
家 |
ka
腳 |
nga
雅 |
gha
─ |
ha
下 |
za
早 |
ca
炒 |
sa
柵 |
|
|
ㄝ
-e |
ge
計 |
ke
溪 |
nge
硬 |
ghe
藝 |
he
系 |
ze
坐 |
ce
冊 |
se
世 |
|
|
|
ㄧ
-I |
gi
機 |
ki
去 |
ngi
─ |
ghi
義 |
hi
喜 |
zi
芝 |
ci
市 |
si
是 |
ri
字 |
|
|
-o |
go
古 |
ko
苦 |
ngo
吳 |
gho
五 |
ho
雨 |
zo
組 |
co
初 |
so
所 |
|
|
|
ㄨ
-u |
gu
龜 |
ku
區 |
|
ghu
牛 |
hu
府 |
zu
自 |
cu
厝 |
su
事 |
ru
如 |
|
|
ㄞ
-ai |
gai
解 |
kai
概 |
ngai
礙 |
ghai
涯 |
hai
海 |
zai
財 |
cai
菜 |
sai
賽 |
|
|
|
ㄠ
-au |
gau
九 |
kau
口 |
ngau
藕 |
ghau
─ |
hau
孝 |
zau
走 |
cau
草 |
sau
掃 |
|
|
|
ㄜ
-or |
gor
高 |
kor
考 |
|
ghor
鵝 |
hor
好 |
zor
做 |
cor
錯 |
sor
嫂 |
|
|
|
ㄧㄚ
-ia |
gia
寄 |
kia
騎 |
ngia
─ |
ghia
惹 |
hia
瓦 |
zia
者 |
cia
車 |
sia
寫 |
ria
惹 |
|
|
ㄧㄠ
-iau |
giau
驕 |
kiau
翹 |
ngiau癢 |
ghiau擾 |
hiau
曉 |
ziau
鳥 |
ciau
超 |
siau
消 |
riau
擾 |
|
|
-ior |
gior
叫 |
kior
─ |
|
ghior
|
hior
葉 |
zior
少 |
cior
笑 |
sior
燒 |
rior
尿 |
|
|
-io |
|
|
|
|
hio
─ |
|
|
|
|
|
|
-iu |
giu
球 |
kiu
─ |
|
ghiu
柔 |
hiu
休 |
ziu
酒 |
ciu
秋 |
siu
修 |
riu
柔 |
|
|
ㄨㄚ
-ua |
gua
歌 |
kua
跨 |
ngua
─ |
ghua
我 |
hua
化 |
zua
紙 |
cua
蔡 |
sua
沙 |
rua
─ |
|
|
ㄨㄞ
-uai |
guai
怪 |
kuai
快 |
|
|
huai
懷 |
zuai
跩 |
cuai
─ |
suai
師 |
|
|
|
-ue |
gue
過 |
kue
詼 |
|
ghue
倪 |
hue
會 |
zue
罪 |
cue
吹 |
sue
衰 |
rue
睿 |
|
|
-ui |
gui
貴 |
kui
虧 |
|
ghui
巍 |
hui
惠 |
zui
醉 |
cui
脆 |
sui
隨 |
rui
銳 |
|
|
鼻 聲 尾 韻 母 |
-am |
gam
甘 |
kam
崁 |
|
gham
岩 |
ham
陷 |
zam
站 |
cam
參 |
sam
杉 |
|
|
-iam |
giam
減 |
kiam
欠 |
|
ghiam嚴 |
hiam
險 |
ziam
佔 |
ciam
簽 |
siam
閃 |
riam
染 |
|
|
-im |
gim
金 |
kim
琴 |
|
ghim
任 |
him
熊 |
zim
嬸 |
cim
深 |
sim
心 |
rim
忍 |
|
|
-om |
|
|
|
|
|
|
|
som
─ |
|
|
|
ㄢ
-an |
gan
奸 |
kan
刊 |
|
ghan
諺 |
han
漢 |
zan
贊 |
can
餐 |
san
瘦 |
|
|
|
-ian/en |
gian建 |
kian遣 |
|
ghian研 |
hian現 |
zian煎 |
cian
淺 |
sian善 |
rian
然 |
|
|
ㄧㄣ
-in |
gin
近 |
kin
輕 |
|
ghin
銀 |
hin
恨 |
zin
真 |
cin
親 |
sin
新 |
rin
人 |
|
|
ㄨㄢ
-uan |
guan
縣 |
kuan
款 |
|
ghuan源 |
huan
反 |
zuan
全 |
cuan
川 |
suan
選 |
ruan
─ |
|
|
ㄨㄣ
-un |
gun
滾 |
kun
睏 |
|
ghun
阮 |
hun
婚 |
zun
陣 |
cun
春 |
sun
孫 |
run
閏 |
|
|
ㄤ
-ang |
gang
江 |
kang
空 |
|
ghang楞 |
hang
巷 |
zang
叢 |
cang
藏 |
sang
送 |
|
|
|
ㄧㄤ
-iang |
giang─ |
kiang鏗 |
|
ghiang |
hiang響 |
ziang掌 |
ciang─ |
siang常 |
riang─ |
|
|
ㄧㄥ
-ing |
ging─ |
king
慶 |
|
ghing迎 |
hing
形 |
zing
政 |
cing
清 |
sing
省 |
ring
仍 |
|
|
-iong |
giong強 |
kiong恐 |
|
ghiong |
hiong響 |
ziong將 |
ciong*衝 |
siong常 |
riong
絨 |
|
|
-ong |
gong
講 |
kong
慷 |
|
ghong憨 |
hong
風 |
zong
總 |
cong
聰 |
song
爽 |
|
|
|
|
ㄨㄤ
-uang |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
表:台語乙式音節表:鼻化與入聲韻母(1)
|
聲母
韻母 |
零 聲 母 |
ㄅ b |
ㄆ p |
ㄇ m |
ㄅ (濁音) bh/v |
ㄉ d |
ㄊ t |
ㄋ n |
ㄌ l |
||
|
鼻 化 |
-m |
m
姆 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-ng |
ng
黃 |
bng
飯 |
|
mng
門 |
bhng
問 |
dng
當 |
tng
湯 |
nng
軟 |
lng
─ |
|
|
|
-an |
an
餡 |
|
pan
怕 |
|
|
dan
打 |
tan
─ |
|
|
|
|
|
-en |
en
嬰 |
ben
病 |
pen
澎 |
|
|
den
鄭 |
ten
─ |
|
|
|
|
|
-in |
in
圓 |
bin
邊 |
pin
鼻 |
|
|
din
甜 |
tin
天 |
|
|
|
|
|
-on |
on
惡 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-ain |
ain
負 |
|
pain
壞 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-aun |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-ian |
ian
影 |
bian
拼 |
pian
|
|
|
dian
訂 |
tian
聽 |
|
|
|
|
|
-iaun |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-ion |
ion
楊 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-iun |
iun
洋 |
|
|
|
|
diun
張 |
|
|
|
|
|
|
-uan |
uan
碗 |
buan
半 |
puan
判 |
|
|
duan
彈 |
tuan
碳 |
|
|
|
|
|
-uain |
uain
歪 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-uen |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-uin |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
入 聲 h |
-ah |
ah
鴨 |
bah
百 |
pah
拍 |
mah
媽 |
bhah
肉 |
dah
貼 |
tah 塔 |
nah
凹 |
lah
垃 |
|
|
-eh |
eh
窄 |
beh
白 |
|
meh
脈 |
bheh
|
deh
─ |
teh 徹 |
neh
躡 |
leh
笠 |
|
|
|
-ih |
|
|
|
mih
物 |
bhih |
dih
滴 |
tih 鐵 |
nih
─ |
lih
─ |
|
|
|
-oh |
oh
哦 |
|
|
moh
─ |
|
|
|
|
loh
─ |
|
|
|
-uh |
|
buh
─ |
puh
─ |
|
|
duh
─ |
|
|
|
|
|
|
-auh |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-orh |
orh
學 |
borh
薄 |
|
|
|
dorh
─ |
|
|
lorh
落 |
|
|
|
-iah |
iah
─ |
biah
壁 |
piah
避 |
|
|
|
tiah
拆 |
|
liah
─ |
|
|
|
-iauh |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-iorh |
iorh葯 |
|
|
|
|
diorh─ |
|
|
liorh─ |
|
|
|
-ioh |
|
|
|
|
|
dioh
─ |
|
|
|
|
|
|
-uah |
uah
活 |
buah
撥 |
|
|
bhuah抹 |
|
tuah
─ |
|
luah
─ |
|
|
|
-ueh |
|
bueh八 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
入 聲 p t k |
-ap |
ap
壓 |
|
|
|
|
dap
答 |
tap
塌 |
|
lap
納 |
|
|
-iap |
iap
葉 |
|
|
|
|
diap諜 |
tiap
帖 |
|
liap
粒 |
|
|
|
-ip |
ip
─ |
|
|
|
|
|
|
|
lip
立 |
|
|
|
-op |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-at |
at
握 |
bat
八 |
|
|
bhat
識 |
dat
達 |
tat
踢 |
|
lat
力 |
|
|
|
-iat/et |
iat
─ |
biat
別 |
piat
撇 |
|
bhiat滅 |
diat
─ |
tiat
徹 |
|
liat
列 |
|
|
|
-it |
it
乙 |
bit
筆 |
pit
匹 |
|
bhit
蜜 |
dit
直 |
tit
─ |
|
lit
日 |
|
|
|
-uat |
uat
越 |
buat撥 |
puat
潑 |
|
bhuat茉 |
duat
奪 |
tuat
脫 |
|
|
|
|
|
-ut |
ut
鬱 |
but
佛 |
put
─ |
|
bhut
物 |
dut
─ |
tut
突 |
|
lut
律 |
|
|
|
-ak |
ak
─ |
bak
北 |
pak
─ |
|
bhak
目 |
dak
─ |
tak
讀 |
|
lak
六 |
|
|
|
-iak |
|
biak
─ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-ik |
ik
億 |
bik
─ |
pik
霹 |
|
bhik
─ |
dik
迪 |
tik
─ |
|
lik
歷 |
|
|
|
-iok |
iok
約 |
|
|
|
|
diok
築 |
tiok
─ |
|
liok
陸 |
|
|
|
-ok |
ok
惡 |
bok
暴 |
pok
博 |
|
bhok
木 |
dok
獨 |
tok
託 |
|
lok
錄 |
|
|
|
入聲鼻化 |
-ahn |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-ehn |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-ihn |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
表:台語乙式音節表:入聲與鼻化韻母(2)
(共351個音節)
|
聲母
韻母 |
ㄍ g |
ㄎ k |
�� ng |
ㄍ (濁音) |
ㄏ h |
ㄗ z |
ㄘ c |
ㄙ s |
ㄖ (不捲舌) r |
|
|
gh/q |
|
|||||||||
|
鼻 化 |
-m |
|
|
|
|
hm
─ |
|
|
|
|
|
-ng |
gng
光 |
kng
勸 |
|
|
hng
園 |
zng
莊 |
cng
床 |
sng
算 |
|
|
|
-an |
gan
敢 |
kan
─ |
|
|
han
─ |
zan
─ |
|
san
三 |
|
|
|
-en |
gen
羹 |
ken
坑 |
|
|
hen
─ |
zen
井 |
cen
青 |
sen
生 |
|
|
|
-in |
gin
見 |
kin
─ |
|
|
hin
耳 |
zin
箭 |
cin
星 |
sin
豉 |
|
|
|
-on |
gon
─ |
kon
─ |
|
|
hon
─ |
|
|
|
|
|
|
-ain |
gain
─ |
kain
鏘 |
|
|
hain
─ |
zain
怎 |
|
|
|
|
|
-aun |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-ian |
gian
件 |
|
|
|
hian
兄 |
zian
正 |
cian
請 |
sian
聲 |
|
|
|
-iaun |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-ion |
gion
薑 |
|
|
|
|
|
cion
象 |
sion
賞 |
|
|
|
-iun |
giun
─ |
kiun
腔 |
|
|
hiun
香 |
ziun
蔣 |
ciun
像 |
siun
想 |
|
|
|
-uan |
guan
寒 |
kuan
看 |
|
|
huan
歡 |
zuan
煎 |
cuan
─ |
suan
山 |
|
|
|
-uain |
guain關 |
|
|
|
huain橫 |
zuain跩 |
|
suain─ |
|
|
|
-uen |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-uin |
guin
─ |
kuin
─ |
|
|
huin
─ |
|
|
|
|
|
|
入 聲 h |
-ah |
gah
甲 |
kah
卡 |
|
ghah
─ |
hah
合 |
zah
截 |
cah
插 |
|
|
|
-eh |
geh
隔 |
keh
客 |
ngeh
挾 |
gheh
─ |
heh
嘿 |
zeh
節 |
ceh
冊 |
seh
雪 |
|
|
|
-ih |
gih
忌 |
|
|
ghih
─ |
|
zih
摺 |
cih
─ |
sih
─ |
rih
─ |
|
|
-oh |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-uh |
|
|
|
|
|
|
|
suh
─ |
|
|
|
-auh |
gauh
─ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-orh |
gorh
─ |
|
|
|
horh
鶴 |
zorh
作 |
|
sorh
─ |
|
|
|
-iah |
|
|
|
ghiah
─ |
hiah
─ |
ziah
吃 |
ciah
赤 |
siah削 |
|
|
|
-iauh |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-iorh |
|
kiorh拾 |
|
|
hiorh歇 |
ziorh石 |
ciorh尺 |
siorh惜 |
|
|
|
-ioh |
|
kioh
─ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-uah |
guah
割 |
kuah闊 |
|
|
huah
─ |
zuah
─ |
cuah
─ |
suah
續 |
ruah
熱 |
|
|
-ueh |
gueh
郭 |
|
|
ghueh
月 |
hueh
血 |
|
|
sueh
─ |
|
|
|
入 聲 p t k |
-ap |
gap
─ |
kap
磕 |
|
|
hap
合 |
zap
十 |
cap
─ |
sap
─ |
|
|
-iap |
giap
峽 |
kiap
─ |
|
ghiap
業 |
hiap
協 |
ziap
接 |
ciap
─ |
siap
涉 |
|
|
|
-ip |
gip
級 |
kip
吸 |
|
ghip
─ |
hip
─ |
zip
集 |
cip
─ |
sip
習 |
rip
入 |
|
|
-op |
|
|
|
|
|
|
cop
─ |
|
|
|
|
-at |
gat
─ |
|
|
|
hat
─ |
zat
紮 |
cat
賊 |
sat
殺 |
|
|
|
-iat/et |
giat
結 |
kiat
─ |
|
ghiat
─ |
hiat
穴 |
ziat
節 |
ciat
切 |
siat
設 |
riat
熱 |
|
|
-it |
|
kit
乞 |
|
ghit
─ |
hit
─ |
zit
質 |
cit
七 |
sit
實 |
rit
日 |
|
|
-uat |
guat
決 |
kuat
缺 |
|
ghuat
月 |
huat
法 |
zuat
絕 |
cuat
─ |
suat
說 |
|
|
|
-ut |
gut
滑 |
kut
屈 |
|
|
hut
佛 |
zut
卒 |
cut
出 |
sut
術 |
|
|
|
-ak |
gak
角 |
kak
殼 |
|
ghak
岳 |
hak
學 |
zak
─ |
cak
─ |
sak
─ |
|
|
|
-iak |
giak
─ |
|
|
|
|
|
ciak
─ |
siak
摔 |
|
|
|
-ik |
gik
激 |
kik
─ |
|
ghik
─ |
hik
─ |
zik
叔 |
cik
策 |
sik
色 |
|
|
|
-iok |
giok
局 |
kiok
曲 |
|
ghiok
玉 |
|
ziok
祝 |
ciok
促 |
siok
屬 |
riok
弱 |
|
|
-ok |
gok
國 |
kok
擴 |
|
ghok
鱷 |
hok
復 |
zok
族 |
cok
簇 |
sok
束 |
|
|
|
入聲鼻化 |
-ahn |
|
|
|
|
hahn
─ |
|
|
|
|
|
-ehn |
|
|
|
|
hehn
─ |
|
|
|
|
|
|
-ihn |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
台語三大拼音與客語、華語拼音之對照
|
|
注音 符號 |
|
華語 通用 |
台語 通用 |
客語 通用 |
台語 教羅 |
台語 tlpa |
原住民 阿美語 |
漢 語 拼 音 |
|
聲 母 |
ㄅ ㄆ ㄇ ㄈ ㄉ ㄊ ㄋ ㄌ ㄍ ㄎ ㄏ |
b p m f d t n l g k h |
b p m d t n l g k h |
b p m f d t n l g k h |
p ph m t th n l k kh h |
p ph m t th n l k kh h |
p m f t n l k x/h |
b p m f d t n l g k h |
|
|
ㄗ ㄘ ㄙ ㄐ ㄑ ㄒ |
z c s ji ci si |
z c s zi ci si |
z c s zi ci si |
ch chh s chi chhi si |
c ch s ci chi si |
c s ci si |
z c s j q x |
||
|
ㄓ ㄔ ㄕ |
jh ch sh |
|
(zh) (ch) (sh) |
|
|
|
zh ch sh |
||
|
ㄖ |
r |
ri ru |
(rh) |
j |
j |
r |
r |
||
|
|
|
bh/v gh/q ng |
v ng |
b g ng |
b g ng |
ng |
|
||
|
韻 母 |
ㄚ ㄛ ㄜ ㄝ ㄦ ㄧ ㄨ ㄩ 空韻 鼻化 入聲 |
a o e ê er i,yi u,wu yu ih |
a o or e i u -n=-nn p,t,k,h |
a o e i u ii p,t,k |
a o o e i u -n p,t,k,h |
a oo o e i u -nn p,t,k,h |
a o e i u |
a o e ê er i,yi u,wu u,ü,yu i |